Aşağıdaki sözcük çiftlerinden hangisi yansıma sözcük değildir?
A) Şırıl şırıl - gürül gürül
B) Fısıl fısıl - hışır hışır
C) Koşa koşa - güle güle
D) Tıkır tıkır - çatır çatır
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmeden önce yansıma sözcüklerin ne olduğunu hatırlayalım. Yansıma sözcükler, doğadaki seslerin (su sesi, rüzgar sesi, hayvan sesi, bir şeyin düşme sesi vb.) taklit edilmesiyle oluşmuş kelimelerdir. Yani, duyduğumuz bir sesi dilimizle ifade etmeye çalıştığımızda ortaya çıkan sözcüklerdir. Genellikle ikileme şeklinde karşımıza çıkarlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Şırıl şırıl - gürül gürül:
- Şırıl şırıl: Akan suyun, yağmurun veya benzeri bir sıvının çıkardığı sesi taklit eder. Örneğin, "Dere şırıl şırıl akıyordu."
- Gürül gürül: Şiddetli akan suyun, yanan ateşin veya gök gürültüsünün çıkardığı sesi taklit eder. Örneğin, "Şelale gürül gürül akıyordu."
- Bu iki sözcük de doğadaki sesleri taklit ettiği için yansıma sözcüktür.
- B) Fısıl fısıl - hışır hışır:
- Fısıl fısıl: Alçak sesle konuşma, fısıldama sesini taklit eder. Örneğin, "Öğrenciler kendi aralarında fısıl fısıl konuşuyordu."
- Hışır hışır: Kuru yaprakların, kağıdın veya kumaşın birbirine sürtünmesiyle çıkan sesi taklit eder. Örneğin, "Kuru yapraklar rüzgarda hışır hışır ses çıkarıyordu."
- Bu iki sözcük de doğadaki sesleri taklit ettiği için yansıma sözcüktür.
- C) Koşa koşa - güle güle:
- Koşa koşa: Koşma eylemini pekiştirerek veya aceleci bir şekilde yapıldığını ifade eder. Bu bir eylemin yapılış biçimini anlatır, bir sesi taklit etmez. Örneğin, "Çocuk annesine koşa koşa gitti."
- Güle güle: Gülme eylemini pekiştirerek veya sevinçli bir şekilde yapıldığını ifade eder. Bu da bir eylemin yapılış biçimini anlatır, bir sesi taklit etmez. Aynı zamanda bir vedalaşma ifadesi olarak da kullanılır. Örneğin, "Misafirlerimize güle güle dedik."
- Bu iki sözcük, birer ikileme olsalar da, doğadaki herhangi bir sesi taklit etmedikleri için yansıma sözcük değildir. Eylem bildiren kelimelerin tekrarıyla oluşmuşlardır.
- D) Tıkır tıkır - çatır çatır:
- Tıkır tıkır: Küçük, hafif ve düzenli vurma sesini taklit eder. Örneğin, "Saat tıkır tıkır işliyordu." veya "Parmakları klavyede tıkır tıkır ses çıkarıyordu."
- Çatır çatır: Bir şeyin kırılması, yanması veya gerilmesiyle çıkan sesi taklit eder. Örneğin, "Odunlar sobada çatır çatır yanıyordu."
- Bu iki sözcük de doğadaki sesleri taklit ettiği için yansıma sözcüktür.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, A, B ve D seçeneklerindeki sözcük çiftleri doğadaki sesleri taklit ederek oluşmuş yansıma sözcüklerdir. Ancak C seçeneğindeki "koşa koşa" ve "güle güle" sözcükleri birer eylemin yapılış biçimini anlatan ikilemelerdir, ses taklidi içermezler.
Cevap C seçeneğidir.
