İsim (Ad) Tamlaması Çeşitleri ve Örnekleri 6. Sınıf Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz isim tamlaması vardır?

A) Ayşe'nin kalemi kaybolmuş.
B) Masanın üzerinde kitap vardı.
C) Ev sahibi kapıyı açtı.
D) Çocuğun oyuncağı kırıldı.

Bu soruda, Türkçedeki önemli dil bilgisi konularından biri olan isim tamlamalarını, özellikle de belirtisiz isim tamlamasını bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım bu konuyu hatırlayalım ve doğru cevabı birlikte bulalım.

İsim Tamlaması Nedir?

• İki ismin bir araya gelerek yeni bir kavramı karşılamasıyla oluşan söz öbeklerine isim tamlaması denir.
• İsim tamlamaları iki bölümden oluşur: tamlayan (birinci isim) ve tamlanan (ikinci isim).

Belirtisiz İsim Tamlaması Nedir?

• Belirtisiz isim tamlamasında, tamlayan (birinci isim) ek almazken, tamlanan (ikinci isim) -ı, -i, -u, -ü eklerinden birini alır.
• Bu tamlamalar, "ne?" sorusuna cevap verir. Örneğin: "kapı kolu" (ne kolu? kapı kolu).

Belirtili İsim Tamlaması Nedir?

• Belirtili isim tamlamasında ise hem tamlayan hem de tamlanan ek alır.
• Tamlayan -ın, -in, -un, -ün eklerinden birini, tamlanan ise -ı, -i, -u, -ü eklerinden birini alır.
• Bu tamlamalar, "kimin?" veya "neyin?" sorularına cevap verir. Örneğin: "Ayşe'nin kalemi" (kimin kalemi? Ayşe'nin kalemi).

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Ayşe'nin kalemi kaybolmuş.

  Bu cümlede "Ayşe'nin kalemi" bir isim tamlamasıdır. "Ayşe'nin" kelimesi tamlayan olup -in ekini almıştır. "kalemi" kelimesi tamlanan olup -i ekini almıştır. Hem tamlayan hem de tamlanan ek aldığı için bu bir belirtili isim tamlamasıdır.

• B) Masanın üzerinde kitap vardı.

  Bu cümlede "masanın üzeri" bir isim tamlamasıdır. "Masanın" kelimesi tamlayan olup -ın ekini almıştır. "üzeri" kelimesi tamlanan olup -i ekini almıştır. Hem tamlayan hem de tamlanan ek aldığı için bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.

• C) Ev sahibi kapıyı açtı.

  Bu cümlede "ev sahibi" bir isim tamlamasıdır. "Ev" kelimesi tamlayan olup hiçbir ek almamıştır. "sahibi" kelimesi tamlanan olup -i ekini almıştır. Tamlayan ek almazken, tamlanan ek aldığı için bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır. "Ne sahibi?" diye sorduğumuzda "ev sahibi" cevabını alırız.

• D) Çocuğun oyuncağı kırıldı.

  Bu cümlede "çocuğun oyuncağı" bir isim tamlamasıdır. "Çocuğun" kelimesi tamlayan olup -un ekini almıştır. "oyuncağı" kelimesi tamlanan olup -ı ekini almıştır. Hem tamlayan hem de tamlanan ek aldığı için bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, belirtisiz isim tamlamasının yer aldığı seçeneğin C olduğunu açıkça görüyoruz.

Cevap C seçeneğidir.