Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması kullanılmamıştır?
A) Okul müdürünün odasının kapısı açıktı.
B) Çocuğun ayakkabısının bağı çözülmüş.
C) Sınıfın penceresinin camı kırıldı.
D) Kitabın sayfası yırtılmış.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Türkçedeki isim tamlaması çeşitlerinden biri olan "zincirleme isim tamlaması" konusunu ele alacağız. Zincirleme isim tamlaması, en az üç ismin bir araya gelerek oluşturduğu, ortadaki ismin hem kendinden önceki ismin tamlananı hem de kendinden sonraki ismin tamlayanı olduğu bir yapıdır. Genellikle "X'in Y'sinin Z'si" şeklinde bir kalıba sahiptir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Okul müdürünün odasının kapısı açıktı.
- Burada "okul müdürü" bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- "Okul müdürünün odası" bir belirtili isim tamlamasıdır.
- "Odasının kapısı" da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- Cümledeki "okul müdürünün odasının kapısı" ifadesine baktığımızda, "oda" kelimesi hem "okul müdürünün" tamlayanının tamlananı, hem de "kapısı" kelimesinin tamlayanı görevini üstlenmiştir. Yani üç isim (okul müdürü, oda, kapı) birbirine zincirleme bir şekilde bağlanmıştır. Bu bir zincirleme isim tamlamasıdır.
- B) Çocuğun ayakkabısının bağı çözülmüş.
- Burada "çocuğun ayakkabısı" bir belirtili isim tamlamasıdır.
- "Ayakkabısının bağı" da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- "Çocuğun ayakkabısının bağı" ifadesinde, "ayakkabı" kelimesi hem "çocuğun" tamlayanının tamlananı, hem de "bağı" kelimesinin tamlayanı görevini üstlenmiştir. Bu da bir zincirleme isim tamlamasıdır.
- C) Sınıfın penceresinin camı kırıldı.
- Burada "sınıfın penceresi" bir belirtili isim tamlamasıdır.
- "Penceresinin camı" da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- "Sınıfın penceresinin camı" ifadesinde, "pencere" kelimesi hem "sınıfın" tamlayanının tamlananı, hem de "camı" kelimesinin tamlayanı görevini üstlenmiştir. Bu da bir zincirleme isim tamlamasıdır.
- D) Kitabın sayfası yırtılmış.
- Burada "kitabın sayfası" ifadesi sadece iki isimden oluşmaktadır: "kitabın" (tamlayan) ve "sayfası" (tamlanan). Bu, basit bir belirtili isim tamlamasıdır. Ortada, hem tamlanan hem de tamlayan görevi üstlenen üçüncü bir isim bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu bir zincirleme isim tamlaması değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, D seçeneğinde zincirleme isim tamlaması kullanılmamıştır.
Cevap D seçeneğidir.
