'Bu soruyu çözmek için biraz daha zaman lazım.' cümlesinde 'özne' hangisidir?
A) Bu soruyu
B) çözmek için
C) biraz daha zaman
D) lazım
E) Gizli özne vardır: 'bize'
Bir cümlenin öznesini bulmak için öncelikle cümlenin yüklemini doğru bir şekilde tespit etmeli, ardından yükleme "Kim?" veya "Ne?" sorularını yöneltmeliyiz. Şimdi bu adımları 'Bu soruyu çözmek için biraz daha zaman lazım.' cümlesi üzerinde uygulayalım:
- 1. Adım: Yüklemi Bulma
- Cümledeki işi, oluşu, durumu veya yargıyı bildiren temel öge yüklemdir. 'Bu soruyu çözmek için biraz daha zaman lazım.' cümlesinde yüklem 'lazım' kelimesidir. 'Lazım' kelimesi, bir gereklilik veya ihtiyaç durumunu bildiren bir yargı sözcüğüdür.
- 2. Adım: Özne Sorusunu Yükleme Sorma
- Özneyi bulmak için yükleme "Kim?" veya "Ne?" sorularını sorarız. Bu cümlede 'lazım' yüklemine "Ne lazım?" sorusunu yöneltmeliyiz.
- 3. Adım: Özne Olan Kelime Grubunu Belirleme
- "Ne lazım?" sorusunun cevabı 'biraz daha zaman'dır. Yani, gerekli olan şey 'biraz daha zaman'dır. Bu nedenle, cümlenin öznesi 'biraz daha zaman' kelime grubudur.
- 4. Adım: Diğer Seçenekleri İnceleme
- A) Bu soruyu: Bu ifade, 'çözmek' eyleminin nesnesidir. "Neyi çözmek?" sorusuna cevap verir. (Belirtili Nesne)
- B) çözmek için: Bu ifade, bir amaç bildirmektedir. "Ne amaçla?" sorusuna cevap verir. (Amaç Zarf Tümleci)
- D) lazım: Bu kelime cümlenin yüklemidir.
- E) Gizli özne vardır: 'bize': Cümlede açıkça belirtilmiş bir özne ('biraz daha zaman') olduğu için gizli özne aramayız. Ayrıca 'bize' kelimesi bu cümlede dolaylı tümleç (kime lazım? bize lazım) olabilirdi, ancak cümlede geçmiyor ve özne de değildir.
Bu analizler sonucunda, cümlenin öznesinin 'biraz daha zaman' olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
