Eylemin Yapısına Göre Basit Türemiş Birleşik Fiil Ayırt Etme Yöntemleri Test 1

"Görüşmek" fiili nasıl bir fiildir?

A) Basit fiil
B) Türemiş fiil
C) Birleşik fiil
D) Basit birleşik fiil

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugünkü sorumuz, fiillerin yapısal özellikleriyle ilgili. Bir fiilin yapısını anlamak için öncelikle fiil kökünü veya gövdesini bulmamız ve aldığı eklere dikkat etmemiz gerekir. Şimdi "Görüşmek" fiilini adım adım inceleyelim:

• Fiil Nedir?

  Fiiller, bir iş, oluş, hareket veya durumu bildiren kelimelerdir. Türkçede fiiller, mastar eki olan "-mek / -mak" ile ifade edilir (örneğin, gelmek, gitmek, görmek).

• Fiillerin Yapısal Çeşitleri:

  Türkçede fiiller yapılarına göre üç ana gruba ayrılır:

  • Basit Fiiller: Hiçbir yapım eki almamış, sadece çekim eki alabilen veya hiç ek almamış fiillerdir. Kök halindedirler.

    Örnek: gelmek (gel-), gitmek (git-), görmek (gör-).

  • Türemiş Fiiller: Bir fiil köküne veya isim köküne yapım eki getirilerek oluşturulmuş yeni fiillerdir. Yapım eki, kelimenin anlamını veya türünü değiştirir.

    Örnek: "göz" (isim) + "-le" (yapım eki) = "gözlemek" (fiil); "oku" (fiil) + "-t" (yapım eki) = "okutmak" (fiil).

  • Birleşik Fiiller: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu fiillerdir. Üç çeşidi vardır:
    • Kurallı Birleşik Fiiller: Yeterlilik (-ebil-), Tezlik (-iver-), Sürerlilik (-edur-, -ekal-, -egel-), Yaklaşma (-eyaz-) gibi eklerle kurulan fiillerdir.

      Örnek: gelebilmek, gidivermek, süregelmek.

    • Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller: İsim soylu bir kelimeye "etmek, olmak, eylemek, kılmak, buyurmak" gibi yardımcı fiillerin getirilmesiyle oluşur.

      Örnek: yardım etmek, hasta olmak, namaz kılmak.

    • Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller (Deyimleşmiş Fiiller): Genellikle deyim şeklinde olan, anlamca kaynaşmış fiillerdir.

      Örnek: göz gezdirmek, kulak kabartmak, etekleri zil çalmak.

• "Görüşmek" Fiilinin İncelenmesi:

  "Görüşmek" fiilinin kökü "gör-" fiilidir. Bu köke "-üş" eki gelmiştir. "-üş" eki, fiilden fiil yapım ekidir ve fiile "işteşlik" anlamı katar (karşılıklı veya birlikte yapma anlamı). "Gör-" fiilinden "-üş" ekiyle "görüş-" fiili türemiştir. Yani, yeni bir fiil oluşturulmuştur.

  Örnek: "Görmek" (tek başına yapılan eylem) iken, "Görüşmek" (karşılıklı yapılan eylem) olmuştur.

• Sonuç:

  "Görüşmek" fiili, "gör-" fiil köküne "-üş" yapım eki getirilerek oluşturulduğu için türemiş bir fiildir.

Cevap B seçeneğidir.