Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'için' edatı amaç-sonuç anlamı katmıştır?
A) Bu hediye senin için.
B) Sınavı kazanmak için çok çalıştı.
C) Bu konu için fazla zamanımız yok.
D) Senin için endişeleniyorum.
E) Bu araba için çok para ödedi.
'İçin' edatı, Türkçede farklı anlamlar katabilen çok yönlü bir kelimedir. Bu soruda bizden, 'için' edatının amaç-sonuç anlamı kattığı cümleyi bulmamız isteniyor. Amaç-sonuç anlamı, bir eylemin belirli bir hedefe ulaşmak amacıyla yapıldığını ifade eder. Yani, "Ne amaçla?" sorusuna cevap veren bir durum arıyoruz. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu hediye senin için. Buradaki 'için' edatı, hediyenin kime ait olduğunu veya kimin adına verildiğini (kime yönelik olduğunu) belirtir. Bir eylemin amacını değil, bir şeyin kime tahsis edildiğini gösterir. Amaç-sonuç ilişkisi kurmaz.
- B) Sınavı kazanmak için çok çalıştı. İşte aradığımız anlam tam da burada! Kişi, 'çok çalışma' eylemini 'sınavı kazanmak' amacıyla yapmıştır. 'Sınavı kazanmak' amaç, 'çok çalışmak' ise bu amaca ulaşmak için yapılan eylemdir. Bu, açık bir amaç-sonuç ilişkisidir. "Ne amaçla çok çalıştı?" sorusuna "Sınavı kazanmak için" cevabını alabiliyoruz.
- C) Bu konu için fazla zamanımız yok. Buradaki 'için' edatı, 'bu konu hakkında' veya 'bu konuyla ilgili olarak' anlamı taşır. Bir eylemin amacını değil, zamanın hangi konuya ayrılacağını (veya ayrılamayacağını) belirtir.
- D) Senin için endişeleniyorum. Buradaki 'için' edatı, endişenin kiminle ilgili olduğunu, kimden dolayı duyulduğunu belirtir. Bir eylemin amacını değil, duygunun yöneldiği kişiyi ifade eder.
- E) Bu araba için çok para ödedi. Buradaki 'için' edatı, ödenen paranın neyin karşılığında verildiğini belirtir. Bir takas veya bedel anlamı taşır. Bir eylemin amacını değil, ödemenin nesnesini ifade eder.
Bu açıklamalara göre, 'için' edatının amaç-sonuç anlamı kattığı cümle B seçeneğidir.
