Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuzda Türkçe'nin önemli ses olaylarından biri olan "ünsüz benzeşmesi" (veya diğer adıyla ünsüz sertleşmesi) kuralını inceleyeceğiz. Bu kural, kelime kökü veya gövdesi sert bir ünsüzle bittiğinde, bu kelimeye gelen ekin ilk harfinin de sertleşmesi anlamına gelir.
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi) Kuralı Nedir?
- Türkçede, sonu sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p - aklımızda "FıSTıKÇı ŞaHaP" olarak kalabilir) biriyle biten bir kelimeye, yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşerek değişir.
- Yani, 'c' harfi 'ç'ye, 'd' harfi 't'ye, 'g' harfi ise 'k'ye dönüşür.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) renkci
- "renk" kelimesi 'k' (sert ünsüz) ile bitiyor.
- "-ci" eki 'c' (yumuşak ünsüz) ile başlıyor.
- Kurala göre 'c' harfinin 'ç'ye dönüşmesi gerekirdi. Yani doğru yazımı "renkçi" olmalıydı.
- Bu seçenekte ünsüz benzeşmesi kuralı uygulanmamıştır.
- B) ağaçcı
- "ağaç" kelimesi 'ç' (sert ünsüz) ile bitiyor.
- "-cı" eki 'c' (yumuşak ünsüz) ile başlıyor.
- Kurala göre 'c' harfinin 'ç'ye dönüşmesi gerekirdi. Yani doğru yazımı "ağaççı" olmalıydı.
- Bu seçenekte ünsüz benzeşmesi kuralı uygulanmamıştır.
- C) simitçi
- "simit" kelimesi 't' (sert ünsüz) ile bitiyor.
- "-ci" eki 'c' (yumuşak ünsüz) ile başlıyor.
- Kurala göre 'c' harfinin 'ç'ye dönüşmesi gerekirdi ve bu seçenekte 'c' harfi 'ç'ye dönüşerek "simitçi" şeklinde yazılmıştır.
- Bu seçenekte ünsüz benzeşmesi kuralı uygulanmıştır.
- D) kitapcı
- "kitap" kelimesi 'p' (sert ünsüz) ile bitiyor.
- "-cı" eki 'c' (yumuşak ünsüz) ile başlıyor.
- Kurala göre 'c' harfinin 'ç'ye dönüşmesi gerekirdi. Yani doğru yazımı "kitapçı" olmalıydı.
- Bu seçenekte ünsüz benzeşmesi kuralı uygulanmamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, ünsüz benzeşmesi kuralının doğru bir şekilde uygulandığı kelimenin "simitçi" olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
