Hangi cümlede ünlem işareti (!) doğru kullanılmıştır?
A) Vay canına! Bu ne güzellik.
B) Lütfen! Kapıyı kapatır mısın?
C) Hey! Buraya gel.
D) Aman tanrım! Ne oldu?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Ünlem işareti (!), cümlelere coşku, şaşkınlık, sevinç, korku, öfke gibi güçlü duyguları katmak veya emir, seslenme gibi ifadeleri vurgulamak için kullandığımız önemli bir noktalama işaretidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangi cümlede doğru kullanıldığını bulalım:
- A) Vay canına! Bu ne güzellik.
- "Vay canına!" ifadesi, güçlü bir şaşkınlık ve hayranlık bildiren bir ünlemdir. Bu nedenle ünlem işareti doğru kullanılmıştır.
- "Bu ne güzellik." cümlesi de yine güçlü bir hayranlık ve şaşkınlık ifadesidir. Bu tür duyguları belirten cümlelerin sonuna ünlem işareti konulur. Dolayısıyla bu kısımda da ünlem işareti doğru kullanılmıştır.
- Bu seçenekteki her iki ifade de ünlem işareti kullanımına uygun güçlü duygular içermektedir.
- B) Lütfen! Kapıyı kapatır mısın?
- "Lütfen!" ifadesi, güçlü bir rica veya yakarış anlamında ünlem işareti alabilir.
- Ancak cümlenin ikinci kısmı olan "Kapıyı kapatır mısın?" bir soru cümlesidir. Soru cümlelerinin sonuna ünlem işareti değil, soru işareti (?) konulmalıdır. Bu nedenle bu cümledeki ünlem işareti kullanımı yanlıştır.
- C) Hey! Buraya gel.
- "Hey!" ifadesi, bir seslenme veya dikkat çekme ünlemidir ve ünlem işareti alması doğrudur.
- "Buraya gel." ifadesi bir emir cümlesidir. Emir cümleleri, vurgu ve şiddetine göre ünlem işareti alabilir. Ancak her emir cümlesi ünlem işareti almaz, bazen sadece nokta (.) ile de bitebilir. Bu kullanım yanlış olmasa da, A seçeneğindeki gibi güçlü ve doğal bir duygu ifadesi kadar net bir ünlem işareti kullanımı değildir. A seçeneği, ünlem işaretinin güçlü duyguları ifade etme ana amacına daha uygun bir örnektir.
- D) Aman tanrım! Ne oldu?
- "Aman tanrım!" ifadesi, şaşkınlık veya korku bildiren bir ünlemdir ve ünlem işareti alması doğrudur.
- Ancak cümlenin ikinci kısmı olan "Ne oldu?" bir soru cümlesidir. Soru cümlelerinin sonuna ünlem işareti değil, soru işareti (?) konulmalıdır. Bu nedenle bu cümledeki ünlem işareti kullanımı yanlıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A seçeneğindeki her iki ifadenin de güçlü duyguları (şaşkınlık, hayranlık) net bir şekilde ifade ettiği ve ünlem işareti kullanımına tamamen uygun olduğu görülmektedir. Diğer seçeneklerde ise soru cümleleri yanlışlıkla ünlem işareti ile bitirilmiştir veya ünlem işareti kullanımı A seçeneği kadar açık ve temel bir örnek değildir.
Cevap A seçeneğidir.
