Bu soruda, bir kelimenin aldığı hal ekini doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Türkçede isimler, cümlede üstlendikleri göreve göre çeşitli hal ekleri alırlar. Şimdi adım adım "çantasına" kelimesini inceleyelim:
- Öncelikle, incelenmesi istenen kelime "çantasına" kelimesidir.
- Bu kelimenin kökü "çanta"dır.
- "Çantasına" kelimesindeki "-sı" eki, iyelik ekidir (onun çantası). Yani, çanta Ayşe'ye aittir. Hal ekleri, iyelik eklerinden sonra gelir.
- Kelimenin sonundaki "-na" ekine dikkat edelim. Burada "-n-" bir kaynaştırma harfidir ve asıl hal eki "-a"dır.
- "-a / -e" hal eki, bir ismin yöneldiği yeri, hedefi veya amacı belirtir. Bu ek, "nereye?", "kime?", "neye?" sorularına cevap verir.
- Cümlemizde "Ayşe, defterini çantasına koydu." ifadesi, defterin nereye konulduğunu, yani bir yönelme olduğunu gösterir. "Nereye koydu?" sorusuna "çantasına" cevabını alırız.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yalın hal: Kelime herhangi bir ek almamış olsaydı yalın halde olurdu. "Çanta" kelimesi yalın haldedir. Ancak "çantasına" kelimesi ek almıştır, bu yüzden yalın halde değildir.
- B) -i hali (belirtme): Bu ek, nesneyi belirtir ve "kimi?", "neyi?" sorularına cevap verir. Cümlede "defterini" kelimesi belirtme halindedir ("neyi koydu? defterini"). "Çantasına" kelimesi "neyi?" sorusuna cevap vermediği için belirtme halinde değildir.
- C) -e hali (yönelme): Bu ek, yönelme, yaklaşma veya hedefi bildirir ve "nereye?", "kime?", "neye?" sorularına cevap verir. "Çantasına" kelimesi "nereye?" sorusuna cevap verdiği için yönelme halindedir. Bu seçenek doğru cevaptır.
- D) -de hali (bulunma): Bu ek, bulunma veya kalma durumunu bildirir ve "nerede?", "kimde?", "nede?" sorularına cevap verir. Eğer kelime "çantada" olsaydı, bulunma hali olurdu. "Çantasına" kelimesi "nerede?" sorusuna cevap vermediği için bulunma halinde değildir.
- Görüldüğü gibi, "çantasına" kelimesi, defterin konulduğu yönü belirttiği için -e hali (yönelme) ekini almıştır.
Cevap C seçeneğidir.
