Adın halleri (İsmin hal ekleri) 4. sınıf Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim, yalın halde değildir?

A) Köpek havladı.
B) Çiçekler açtı.
C) Anne yemek pişirdi.
D) Topu attım.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, verilen cümlelerdeki isimlerin hangi halde olduğunu bulmamız ve yalın halde olmayan ismi içeren cümleyi işaretlememiz isteniyor. Bu tür soruları çözerken, isimlerin aldığı ekleri dikkatlice incelememiz gerekir.

Öncelikle yalın hal ne demek, onu hatırlayalım:

• Bir isim, hiçbir hal eki (durum eki) almadığında yalın halde bulunur. Yani, -i (belirtme), -e (yönelme), -de (bulunma), -den (ayrılma) gibi ekleri almamış demektir. Genellikle cümlenin öznesi olan isimler yalın haldedir. Çoğul eki (-ler, -lar) veya iyelik ekleri (benim, senin, onun vb.) ismin yalın halini bozmaz, çünkü bunlar hal eki değildir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Köpek havladı.

  Buradaki isim "Köpek"tir. "Köpek" kelimesi herhangi bir hal eki almamıştır. Cümlenin öznesidir ve temel halinde kullanılmıştır.

  Dolayısıyla, yalın haldedir.

• B) Çiçekler açtı.

  Buradaki isim "Çiçekler"dir. "Çiçekler" kelimesindeki "-ler" eki çoğul ekidir, bir hal eki değildir. Kelime, hal eki almamıştır. Cümlenin öznesidir.

  Dolayısıyla, yalın haldedir.

• C) Anne yemek pişirdi.

  Buradaki isim "Anne"dir. "Anne" kelimesi herhangi bir hal eki almamıştır. Cümlenin öznesidir ve temel halinde kullanılmıştır.

  Dolayısıyla, yalın haldedir.

• D) Topu attım.

  Buradaki isim "Topu"dur. "Topu" kelimesi, ismin kökü olan "top" kelimesine "-u" ekini almıştır. Bu ek, Türkçede ismin belirtme hali ekidir (nesneyi belirtir). Yani, "top" kelimesi bu cümlede doğrudan nesne görevindedir ve belirtme halindedir.

  Dolayısıyla, "top" kelimesi bu cümlede yalın halde değildir; belirtme halindedir.

Bu durumda, D seçeneğindeki "Topu" kelimesi yalın halde değildir.

Cevap D seçeneğidir.