Bir bezelye bitkisinde, uzun boy (U) kısa boya (u) baskındır. Heterozigot (Uu) bir bitki, kısa boylu (uu) bir bitki ile çaprazlanırsa, yavruların fenotip oranı ne olur?
A) Tamamı uzun boylu
B) Tamamı kısa boylu
C) Yarı yarıya uzun ve kısa boylu
D) 3:1 oranında uzun ve kısa boylu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, bezelye bitkilerinde kalıtımın temel prensiplerini kullanarak bir çaprazlama sonucunu tahmin edeceğiz. Adım adım ilerleyelim ve genetik bilginizi pekiştirelim.
-
1. Genleri ve Fenotipleri Tanımlayalım:
Öncelikle, soruda verilen genleri ve bunların hangi özellikleri temsil ettiğini belirleyelim:
- Uzun boy geni: $U$ (baskın)
- Kısa boy geni: $u$ (çekinik)
Bu durumda, bir bezelye bitkisinin fenotipi (dış görünüşü) genotipine (genetik yapısına) göre şöyle olacaktır:
- $UU$ genotipine sahip bitki: Uzun boylu (homozigot baskın)
- $Uu$ genotipine sahip bitki: Uzun boylu (heterozigot)
- $uu$ genotipine sahip bitki: Kısa boylu (homozigot çekinik)
-
2. Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleyelim:
Soruda verilen çaprazlamadaki ebeveynlerin genotiplerini bulalım:
- Birinci ebeveyn: "Heterozigot ($Uu$) bir bitki". Bu bitki uzun boyludur.
- İkinci ebeveyn: "Kısa boylu ($uu$) bir bitki". Kısa boylu olmak için tek genotip $uu$'dur.
Yani çaprazlamamız $Uu \times uu$ şeklindedir.
-
3. Ebeveynlerin Oluşturabileceği Gametleri (Üreme Hücrelerini) Bulalım:
Her ebeveyn, genlerinin yarısını (bir alelini) gametlerine aktarır:
- $Uu$ genotipine sahip ebeveyn: İki tür gamet oluşturabilir: $U$ ve $u$.
- $uu$ genotipine sahip ebeveyn: Sadece bir tür gamet oluşturabilir: $u$.
-
4. Yavruların Genotiplerini ve Fenotiplerini Belirleyelim (Punnett Karesi Mantığı):
Şimdi, bu gametlerin birleşerek oluşturabileceği tüm olası genotipleri ve bunların fenotiplerini inceleyelim:
- Birinci ebeveynin $U$ gameti ile ikinci ebeveynin $u$ gameti birleşirse: $Uu$ genotipi oluşur. Bu bitki uzun boylu olur.
- Birinci ebeveynin $u$ gameti ile ikinci ebeveynin $u$ gameti birleşirse: $uu$ genotipi oluşur. Bu bitki kısa boylu olur.
Bu çaprazlamada, yavruların genotip oranları $1/2$ oranında $Uu$ ve $1/2$ oranında $uu$ şeklindedir.
-
5. Yavruların Fenotip Oranını Belirleyelim:
Genotipleri fenotiplere çevirelim:
- $1/2$ oranında $Uu$ genotipli yavrular $\rightarrow$ Uzun boylu
- $1/2$ oranında $uu$ genotipli yavrular $\rightarrow$ Kısa boylu
Bu durumda, yavruların fenotip oranı yarı yarıya uzun boylu ve kısa boylu olacaktır.
Bu sonuç, seçenekler arasında C seçeneği ile eşleşmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
