Çekinik bir özellik fenotipte ne zaman gözlemlenir?
A) Sadece baskın genle birlikte olduğunda
B) Sadece heterozigot durumda olduğunda
C) Sadece homozigot durumda olduğunda
D) Her zaman
Çekinik bir özelliğin fenotipte ne zaman gözlemlendiğini anlamak için öncelikle baskın ve çekinik gen kavramlarını hatırlayalım:
- Baskın Gen: Bir özellik için baskın gen, heterozigot durumda (yani farklı alellerin bir arada bulunduğu durumda) bile fenotipte etkisini gösteren gendir. Örneğin, "A" baskın bir geni temsil ediyorsa, "Aa" genotipinde bile "A" geninin özelliği fenotipte gözlemlenir.
- Çekinik Gen: Bir özellik için çekinik gen ise, sadece homozigot durumda (yani aynı alellerin iki kopyasının bir arada bulunduğu durumda) fenotipte etkisini gösteren gendir. Örneğin, "a" çekinik bir geni temsil ediyorsa, "aa" genotipinde "a" geninin özelliği fenotipte gözlemlenir. "Aa" durumunda ise baskın gen "A" etkisini göstereceği için "a" geninin özelliği fenotipte görülmez.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Sadece baskın genle birlikte olduğunda: Bu ifade yanlıştır. Çekinik gen, baskın genle birlikte olduğunda (heterozigot durumda) fenotipte etkisini göstermez. Baskın genin özelliği baskılar.
- B) Sadece heterozigot durumda olduğunda: Bu ifade de yanlıştır. Heterozigot durumda (örneğin, Aa) baskın genin özelliği fenotipte görülür, çekinik genin özelliği görülmez.
- C) Sadece homozigot durumda olduğunda: Bu ifade doğrudur. Çekinik bir genin fenotipte gözlemlenebilmesi için, o genin iki kopyasının da bulunması gerekir (örneğin, aa).
- D) Her zaman: Bu ifade yanlıştır. Çekinik gen her zaman fenotipte gözlemlenmez. Sadece homozigot durumda gözlemlenir.
Bu nedenle, çekinik bir özellik sadece homozigot durumda fenotipte gözlemlenir.
Cevap C seçeneğidir.
