Merhaba sevgili öğrenciler!
Şiirde ahengi sağlayan önemli unsurlardan biri olan redifi anlamak için öncelikle tanımını hatırlayalım:
- Redif, şiirde dize sonlarında, kafiyeden (uyaktan) sonra gelen, aynı seslerden oluşan, aynı görev ve anlamdaki ek veya kelime tekrarıdır. Yani, redif olabilmesi için hem sesleri aynı olmalı, hem anlamları aynı olmalı, hem de dil bilgisel görevleri aynı olmalıdır. En önemlisi, kendisinden önce bir kafiye bulunmalıdır.
Şimdi seçenekleri bu tanıma göre adım adım inceleyelim:
- A) gülüm - ölüm
- "gülüm" kelimesindeki "-üm", "gül" ismine gelmiş 1. tekil şahıs iyelik ekidir (benim gülüm).
- "ölüm" kelimesindeki "-üm" ise "öl-" fiil köküne gelerek fiili isme dönüştüren bir yapım ekidir (ölmekten ölüm).
- Bu iki "-üm" eki, ses olarak benzese de, dil bilgisel görevleri ve anlamları farklıdır. Biri iyelik eki, diğeri yapım ekidir. Bu nedenle redif olamazlar.
- B) gözüm - yüzüm
- "gözüm" kelimesindeki "-üm", "göz" ismine gelmiş 1. tekil şahıs iyelik ekidir (benim gözüm).
- "yüzüm" kelimesindeki "-üm", "yüz" ismine gelmiş 1. tekil şahıs iyelik ekidir (benim yüzüm).
- Buradaki "-üm" ekleri, hem ses olarak aynıdır, hem aynı anlama (aitlik) gelir, hem de aynı dil bilgisel göreve (1. tekil şahıs iyelik eki) sahiptir.
- Ayrıca, "göz" ve "yüz" kelimelerindeki "z" sesi yarım kafiye oluşturur. Bu durumda "z" sesi kafiye, "-üm" eki ise rediftir. Bu, redife mükemmel bir örnektir.
- C) ellerim - evlerim
- "ellerim" kelimesindeki "-lerim" eki, "-ler" (çoğul eki) ve "-im" (1. tekil şahıs iyelik eki) olmak üzere iki ekten oluşur.
- "evlerim" kelimesindeki "-lerim" eki de aynı şekilde "-ler" (çoğul eki) ve "-im" (1. tekil şahıs iyelik eki) eklerinden oluşur.
- Buradaki "-lerim" ekleri, ses, anlam ve görev bakımından aynıdır. Ancak, redifin temel şartlarından biri, kafiyeden sonra gelmesidir. "el" ve "ev" kelimeleri arasında herhangi bir ses benzerliği (kafiye) bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bu durumda "-lerim" redif olarak kabul edilemez çünkü öncesinde bir kafiye yoktur.
- D) sular - güller
- "sular" kelimesindeki "-lar" eki çoğul ekidir.
- "güller" kelimesindeki "-ler" eki de çoğul ekidir.
- Buradaki "-lar/-ler" ekleri, ses, anlam ve görev bakımından aynıdır. Ancak, "su" ve "gül" kelimeleri arasında bir kafiye (ses benzerliği) yoktur. Bu nedenle, "-lar/-ler" redif olarak kabul edilemez.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, hem kafiye hem de redif şartlarını eksiksiz yerine getiren seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
