Sevgili öğrenciler, bu soru Ay'ın Dünya etrafındaki hareketleri sırasında gözlemlediğimiz önemli bir doğa olayını anlamamızı istiyor. Ay'ın gökyüzündeki görünümünün neden sürekli değiştiğini adım adım inceleyelim:
- Soru Ne Hakkında? Soru, Ay'ın Dünya etrafında bir tam tur atarken, yani yaklaşık bir ay süresince, Dünya'dan baktığımızda Ay'ın şeklinin neden farklı göründüğünü soruyor. Bu değişikliklere ne ad verildiğini bulmamız gerekiyor.
- A) Ay'ın dönüşü: Ay, kendi ekseni etrafında döner. Ancak bu dönüş, Ay'ın Dünya'dan görünen şeklinin değişmesine neden olmaz. Ay'ın kendi etrafındaki dönüş süresi ile Dünya etrafındaki dolanım süresi yaklaşık olarak aynı olduğu için, Dünya'dan bakıldığında Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz. Bu, Ay'ın şekil değişikliklerini açıklamaz.
- B) Ay'ın evreleri: Bu ifade, Ay'ın Dünya etrafında dolanırken Güneş'ten aldığı ışığın, Dünya'dan bakıldığında farklı açılardan görünmesiyle ortaya çıkan şekil değişikliklerini tanımlar. Yeni Ay, Hilal, İlk Dördün, Şişkin Ay ve Dolunay gibi evreler, Ay'ın Güneş'e ve Dünya'ya göre konumunun sürekli değişmesi sonucunda oluşur. Ay'ın aydınlık yüzünün ne kadarını gördüğümüz, Ay'ın evrelerini belirler. Bu tanım, soruda bahsedilen "gözlemlenen şekil değişiklikleri" ile birebir örtüşmektedir.
- C) Ay tutulması: Ay tutulması, Dünya'nın Güneş ile Ay arasına girerek Ay'ın üzerine gölge düşürmesi olayıdır. Bu, Ay'ın şeklinin sürekli değişmesi değil, belirli zamanlarda gerçekleşen özel bir gök olayıdır. Ay tutulması sırasında Ay kararır veya kızıl bir renk alır, ancak bu Ay'ın düzenli şekil değişiklikleri değildir.
- D) Günberi-günöte: Bu terimler, bir gezegenin veya başka bir gök cisminin Güneş etrafındaki yörüngesinde Güneş'e en yakın (günberi) ve en uzak (günöte) olduğu noktaları ifade eder. Ay için Dünya etrafındaki yörüngesinde en yakın nokta "yerberi" (perigee), en uzak nokta ise "yeröte" (apogee) olarak adlandırılır. Bu terimler, Ay'ın Dünya'ya olan uzaklığındaki değişiklikleri ifade eder, Ay'ın görünen şeklindeki değişiklikleri değil.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Ay'ın Dünya etrafındaki bir tam turu süresince gözlemlenen şekil değişikliklerine "Ay'ın evreleri" adı verilir.
Cevap B seçeneğidir.
