🎓 7. sınıf sosyal bilgiler 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf sosyal bilgiler 1. dönem 2. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz iletişim, medya okuryazarlığı ve Türk İslam devletleri konularını basitçe özetlemektedir. Başarılar dileriz!
📌 Etkili İletişim ve Empati
İletişim, duygu ve düşüncelerimizi karşılıklı olarak aktarma sürecidir. Etkili iletişim, mesajın doğru anlaşılmasını sağlar.
- Sözlü İletişim: Konuşarak yapılan iletişimdir. Ses tonu, vurgu önemlidir.
- Sözsüz İletişim: Jestler (el kol hareketleri), mimikler (yüz ifadeleri), beden dili ve göz temasıyla yapılan iletişimdir.
- Empati: Kendimizi başkasının yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktır. Empati, iletişimi güçlendirir.
- Ön Yargı: Bir kişi veya olay hakkında yeterli bilgi sahibi olmadan, peşin hüküm vermektir. Ön yargılar iletişimi olumsuz etkiler.
💡 İpucu: Empati kurmak, karşıdaki kişiyi daha iyi anlamamızı ve tartışmaları önlememizi sağlar. Ön yargılardan kaçınmak için insanları tanımaya çalışmalıyız.
📌 İletişim Engelleri ve Çatışma Çözme
İletişim sırasında mesajın doğru anlaşılmasını zorlaştıran durumlar iletişim engelleridir. Bu engeller, insanlar arasında anlaşmazlıklara yol açabilir.
- Emir Verme/Yargılama: Karşıdaki kişiyi dinlemeden hüküm vermek veya ona ne yapacağını söylemek.
- Alay Etme/Eleştirme: Kişinin fikirlerini küçümsemek veya sürekli olumsuz yönlerini vurgulamak.
- Öğüt Verme/Tehdit Etme: Sürekli akıl vermek veya istenmeyen davranışlar için korkutmak.
- Ben Dili: Kendi duygu ve düşüncelerimizi ifade ederken "Ben" ile başlayan cümleler kurmaktır (Örnek: "Sen geç kaldığında ben endişeleniyorum."). Karşı tarafı suçlamaz.
- Sen Dili: Karşıdaki kişiyi suçlayıcı ve yargılayıcı bir dildir (Örnek: "Sen hep geç kalıyorsun!"). İletişimi bozar.
⚠️ Dikkat: "Ben Dili" iletişimi güçlendirirken, "Sen Dili" iletişimi zayıflatır ve çatışmaya yol açabilir. Çatışmaları çözmek için karşılıklı saygı ve anlayış esastır.
📌 Kitle İletişim Araçları ve Medya Okuryazarlığı
Kitle iletişim araçları, çok sayıda insana aynı anda bilgi aktaran araçlardır.
- Kitle İletişim Araçları: Televizyon, radyo, gazete, dergi, internet, sosyal medya gibi araçlardır.
- Medya Okuryazarlığı: Kitle iletişim araçları aracılığıyla bize ulaşan bilgiyi doğru, tarafsız ve güvenilir olup olmadığını sorgulayarak değerlendirme becerisidir.
- Bilgi Edinme Hakkı: Herkesin kamu kurum ve kuruluşlarının sahip olduğu bilgilere ulaşma hakkıdır.
- Özel Hayatın Gizliliği: Kişilerin özel yaşam alanına kimsenin izinsiz girememesi, bilgilerinin yayımlanamamasıdır. Bu bir insan hakkıdır.
- Tekzip (Düzeltme ve Cevap) Hakkı: Kitle iletişim araçlarında hakkında yanlış veya eksik bilgi yayımlanan kişinin, bu yayını düzelttirme veya cevap hakkını kullanmasıdır.
💡 İpucu: Sosyal medyada gördüğünüz her bilgiye hemen inanmayın. Kaynağını sorgulayın ve farklı yerlerden kontrol edin. Bu, medya okuryazarlığının temelidir.
📌 Türk İslam Devletleri
Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle kurulan devletlerdir. Bu devletler, Türk ve İslam kültürünü birleştirerek önemli eserler bırakmışlardır.
- Karahanlılar (840-1212): Orta Asya'da kurulan ilk Türk İslam devletidir. Resmî dil olarak Türkçeyi kullanmışlardır. Ribat adı verilen kervansaraylar inşa etmişlerdir.
- Gazneliler (963-1187): Afganistan'da kurulmuştur. En parlak dönemlerini Gazneli Mahmut zamanında yaşamışlardır. Hindistan'a seferler düzenleyerek İslamiyet'i yaymışlardır.
- Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157): Tuğrul Bey tarafından kurulmuştur. Malazgirt Savaşı (1071) ile Anadolu'nun kapılarını Türklere açmışlardır. Nizamiye Medreseleri'ni kurarak bilime önem vermişlerdir.
- Dandanakan Savaşı (1040): Büyük Selçuklular ile Gazneliler arasında yapıldı. Bu savaşla Gazneliler zayıfladı, Büyük Selçuklular ise bağımsızlığını kazanarak güçlendi.
⚠️ Dikkat: Malazgirt Savaşı, Anadolu'nun Türkleşme sürecinin başlangıcı kabul edilir. Bu savaşla Bizans'ın Anadolu üzerindeki etkisi azalmıştır.
📌 Anadolu Selçuklu Devleti ve Ahilik
Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'da kurulan Türk devleti, Anadolu Selçuklu Devleti'dir.
- Anadolu Selçuklu Devleti (1075-1308): Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından kurulmuştur. Anadolu'yu imar etmiş, ticaret yolları üzerinde kervansaraylar, hanlar, köprüler inşa etmişlerdir.
- Miryokefalon Savaşı (1176): Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında yapıldı. Bu savaşla Anadolu'nun kesin olarak Türk yurdu olduğu kanıtlandı ve Bizans'ın Anadolu'yu geri alma ümidi sona erdi.
- Ahilik Teşkilatı: Anadolu'da esnaf ve zanaatkarlar arasında dayanışmayı, mesleki eğitimi ve ahlaki değerleri geliştiren önemli bir örgüttür. Üretimde kaliteye ve dürüstlüğe önem vermişlerdir.
- Kösedağ Savaşı (1243): Anadolu Selçuklu Devleti ile Moğollar arasında yapıldı. Bu savaş sonucunda Anadolu Selçuklu Devleti zayıfladı ve Anadolu'da beylikler dönemi başladı.
💡 İpucu: Ahilik teşkilatı, hem ekonomik hem de sosyal bir yapıya sahipti. Yeni gelen esnaflara meslek öğretir, onlara ahlaki değerleri aşılardı. Günümüzdeki meslek odalarına benzer bir görevi vardı.
