🎓 9. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı 5. senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 9. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı sınavının 5. senaryosuna ait Test 1'de yer alan temel coğrafya konularını kapsamaktadır. Dünya'nın şekli ve hareketleri, harita bilgisi ve coğrafi koordinatlar gibi konulara odaklanacağız.
📌 Dünya'nın Şekli ve Boyutları
Dünya'nın şekli geoittir. Küresel şekle yakın olsa da, tam bir küre değildir. Kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkindir.
- Geoit: Dünya'nın kendine özgü şekli.
- Ekvator yarıçapı kutuplar yarıçapından daha uzundur.
- Yer ekseni: Dünya'nın merkezinden geçtiği varsayılan hayali çizgi.
⚠️ Dikkat: Dünya'nın şeklinin sonuçları arasında Ekvator'dan kutuplara gidildikçe yerçekiminin artması yer alır.
📌 Dünya'nın Hareketleri
Dünya'nın iki temel hareketi vardır: kendi ekseni etrafında dönmesi (günlük hareket) ve Güneş etrafında dolanması (yıllık hareket).
- Günlük Hareket: 24 saat sürer, gece ve gündüz oluşur, yerel saat farkları meydana gelir.
- Yıllık Hareket: 365 gün 6 saat sürer, mevsimler oluşur, sıcaklık farkları meydana gelir.
- Eksen eğikliği: Mevsimlerin oluşmasının temel nedenidir. Dünya'nın dönme ekseni ile yörünge düzlemi arasındaki açıdır.
💡 İpucu: Eksen eğikliği olmasaydı, mevsimler oluşmazdı ve her yerde yıl boyunca benzer iklim koşulları yaşanırdı.
📌 Coğrafi Koordinatlar (Enlem ve Boylam)
Coğrafi koordinatlar, Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın yerini belirlemek için kullanılan enlem ve boylam değerleridir.
- Enlem: Ekvator'a göre bir yerin kuzey veya güney yönündeki açısal mesafesidir. Paralellerle gösterilir.
- Boylam: Başlangıç meridyenine (Greenwich) göre bir yerin doğu veya batı yönündeki açısal mesafesidir. Meridyenlerle gösterilir.
- Ekvator: 0 derece enlemidir. Dünya'yı kuzey ve güney yarım kürelere ayırır.
- Başlangıç Meridyeni (Greenwich): 0 derece boylamıdır.
📝 Örnek: Ankara'nın coğrafi koordinatları yaklaşık olarak 40° Kuzey enlemi ve 33° Doğu boylamıdır.
📌 Harita Bilgisi
Harita, Dünya yüzeyinin veya bir bölümünün belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasıdır.
- Ölçek: Harita üzerindeki bir uzunluğun, gerçekte ne kadar uzunluğa karşılık geldiğini gösterir.
- Büyük ölçekli haritalar: Ayrıntıyı daha fazla gösterir, küçük alanları gösterir (örneğin, şehir planları).
- Küçük ölçekli haritalar: Ayrıntıyı daha az gösterir, geniş alanları gösterir (örneğin, dünya haritası).
- Projeksiyon yöntemleri: Dünya'nın küresel şeklini düzleme aktarırken kullanılan yöntemlerdir. Her projeksiyon yönteminin kendine göre hataları vardır.
⚠️ Dikkat: Haritalarda mutlaka ölçek ve lejant (harita anahtarı) bulunmalıdır.
