8. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı meb örnek sorular ve cevapları Test 1

🎓 8. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı meb örnek sorular ve cevapları Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu 8. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavında karşılaşabileceğiniz temel konuları sade ve anlaşılır bir dille özetlemektedir. Fiilimsiler, cümlenin ögeleri, cümle türleri, yazım kuralları ve noktalama işaretleri gibi konulara odaklanarak sınavda başarılı olmanıza yardımcı olmayı amaçlıyoruz.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiilin bazı özelliklerini taşıyan ancak cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Fiilimsiler, kip ve kişi eki alamazlar, olumsuz yapılabilirler.

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılır.
  Örnek: Kitap okumak en sevdiğim şeydir.
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" (Anası mezar dikecekmiş) ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi bir ismi niteler veya adlaşır.
  Örnek: Gelen misafirlere çay ikram ettik. / Yaralananlar hastaneye kaldırıldı.
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -casına" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtir.
  Örnek: Ders çalışırken müzik dinlerim. / Eve gelir gelmez uyudu.

⚠️ Dikkat: Bazı ekler kalıcı isim oluşturabilir ve fiilimsi özelliğini kaybeder. (Örnek: dolma, dondurma, çakmak, ekmek)

📌 Cümlenin Ögeleri

Cümle, bir duyguyu, düşünceyi, olayı veya yargıyı bildiren sözcük veya sözcük grubudur. Cümleler, yargıyı bildiren ögelerden oluşur.

• Yüklem: Cümlenin temel ögesidir, yargıyı bildiren çekimli fiil veya ek fiil almış isim soylu sözcüktür.
  Örnek: Çocuklar parkta oynuyor. / O, çok çalışkan bir öğrencidir.
• Özne: Yüklemin bildirdiği işi yapan veya durumda bulunan varlıktır. "Kim? Ne?" sorularıyla bulunur.
  Örnek: Kuşlar gökyüzünde süzülüyordu. (Süzülen ne? Kuşlar.)
• Nesne (Düz Tümleç): Yüklemden etkilenen varlıktır.
  • Belirtili Nesne: Fiile "Neyi? Kimi?" soruları sorulur, ismin -i hal ekini alır.
    Örnek: Kitabı okudum. (Neyi okudum? Kitabı.)
  • Belirtisiz Nesne: Fiile "Ne?" sorusu sorulur, ek almaz.
    Örnek: Bir mektup yazdı. (Ne yazdı? Bir mektup.)
• Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yer, yön, bulunma, ayrılma yönünden tamamlar. "-e, -de, -den" eklerini alır. "Kime? Kimde? Kimden? Neye? Neyde? Neyden? Nereye? Nerede? Nereden?" sorularıyla bulunur.
  Örnek: Kitabı masanın üzerine koydum. (Nereye koydum? Masanın üzerine.)
• Zarf Tümleci (Belirteç Tümleci): Yüklemi zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi yönlerden tamamlar. "Nasıl? Ne zaman? Ne kadar? Nereye? Niçin? Kiminle? Neyle?" sorularıyla bulunur.
  Örnek: Dün hızla eve döndü. (Ne zaman döndü? Dün. Nasıl döndü? Hızla.)

💡 İpucu: Cümlenin ögelerini bulurken önce yüklemi, sonra özneyi bulmak işinizi kolaylaştırır.

📌 Cümle Türleri

Cümleler, farklı özelliklerine göre sınıflandırılır.

• Yüklemin Türüne Göre:
  • Fiil Cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir.
    Örnek: Çocuklar bahçede koşuyor.
  • İsim Cümlesi: Yüklemi ek fiil almış bir isim veya isim soylu sözcük olan cümlelerdir.
    Örnek: Hava bugün çok güzeldi.
• Yüklemin Yerine Göre:
  • Kurallı (Düz) Cümle: Yüklemi sonda bulunan cümlelerdir.
    Örnek: Herkes onu çok sever.
  • Devrik Cümle: Yüklemi sonda bulunmayan cümlelerdir.
    Örnek: Sever herkes onu çok.
  • Eksiltili Cümle: Yüklemi söylenmemiş, okuyucunun tamamlamasına bırakılmış cümlelerdir. Sonuna üç nokta (...) konur.
    Örnek: Karşımda masmavi bir deniz...
• Anlamına Göre:
  • Olumlu Cümle: Yargının gerçekleştiğini veya var olduğunu bildiren cümlelerdir.
    Örnek: Hava güneşli idi.
  • Olumsuz Cümle: Yargının gerçekleşmediğini veya var olmadığını bildiren cümlelerdir. "-me, -sız, yok, değil" gibi ek veya kelimelerle yapılır.
    Örnek: Hava güneşli değildi.
  • Soru Cümlesi: Bir şeyi öğrenmek amacıyla sorulan cümlelerdir. Soru işareti (?) ile biter.
    Örnek: Bu kitabı sen mi okudun?
  • Emir Cümlesi: Bir işin yapılmasını veya yapılmamasını emreden cümlelerdir.
    Örnek: Hemen buraya gel!
• Yapısına Göre:
  • Basit Cümle: Tek bir yargı (tek bir yüklem) bildiren, içinde fiilimsi veya başka bir yargı bulunmayan cümlelerdir.
    Örnek: Çocuklar bahçede oynuyor.
  • Birleşik Cümle: Bir temel yargının (yüklemin) yanında yan yargı (fiilimsi, ki bağlacı, şart eki veya başka bir cümle) bulunduran cümlelerdir.
    • Girişik Birleşik Cümle: İçinde fiilimsi bulunan cümlelerdir.
      Örnek: Ders çalışan öğrenci başarılı olur.
    • Ki'li Birleşik Cümle: "ki" bağlacıyla bağlanmış iki cümleden oluşur.
      Örnek: Biliyorum ki o da gelecek.
    • Şartlı Birleşik Cümle: Yan yargısı "-se, -sa" şart ekiyle kurulan cümlelerdir.
      Örnek: Yağmur yağarsa dışarı çıkmayız.
    • İç İçe Birleşik Cümle: Bir cümlenin başka bir cümlenin içinde alıntı olarak kullanılmasıyla oluşur.
      Örnek: "Yarın gelirim." dedi.
  • Sıralı Cümle: İki veya daha fazla cümlenin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlanmasıyla oluşur.
    Örnek: Kitabı açtı, okumaya başladı.
  • Bağlı Cümle: İki veya daha fazla cümlenin "ve, ama, fakat, ancak, lakin, çünkü, oysa, halbuki" gibi bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşur.
    Örnek: Çok çalıştı ama sınavı kazanamadı.

📌 Yazım Kuralları

Doğru ve etkili iletişim için yazım kurallarına uymak çok önemlidir.

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümle başında, özel isimlerde (kişi adları, şehir, ülke, millet, din, dil adları), unvanlarda, belirli tarih bildiren ay ve gün adlarında büyük harf kullanılır.
    Örnek: Türkçe dersi 19 Mayıs Perşembe günü Ankara'da yapılacak.
  • Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
    Örnek: Türk Dil Kurumu
• "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı:
  • De (Dahi anlamındaki): Ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
    Örnek: Sen de gel.
  • -de (-da) (Yer bildiren ek): Bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
    Örnek: Evde kimse yok.
  • Ki (Bağlaç olan): Ayrı yazılır, genellikle "oysa ki, madem ki, belki" gibi kalıplaşmış sözcükler hariç.
    Örnek: Anladım ki sen de haklısın.
  • -ki (İlgi zamiri veya sıfat yapan ek): Bitişik yazılır.
    Örnek: Seninki daha güzel. / Yarınki toplantı.
• "Mi" Soru Ekinin Yazımı: Her zaman ayrı yazılır. Kendinden sonra gelen ekler ise bitişik yazılır.
  Örnek: Geldin mi? / Geliyor musun?
• Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kayması, ses düşmesi/türemesi gibi durumlarda bitişik; gerçek anlamını koruyorsa ayrı yazılır.
  Örnek: Kuşburnu (bitki adı), deniz yosunu (gerçek anlam)

📝 Unutma: Yazım kuralları, dilimizi doğru kullanmanın temelidir. Bol bol okuyarak ve yazarak bu kurallara alışabilirsin.

📌 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, okumayı ve anlamayı kolaylaştırır, duygu ve düşünceleri daha net ifade etmemizi sağlar.

• Nokta (.): Cümle sonuna, bazı kısaltmalara, sıra sayılarına konur.
  Örnek: Eve gitti. Dr. Ahmet. 2.
• Virgül (,): Eş görevli sözcük veya sözcük gruplarını ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek, hitaptan sonra kullanmak gibi birçok görevi vardır.
  Örnek: Elma, armut, muz aldık. / Geliyorum, bekle beni.
• Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
  Örnek: Erkek çocuklara Ali, Can, Demir; kız çocuklara Ayşe, Elif adları verildi.
• İki Nokta (:): Bir açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
  Örnek: En sevdiğim renkler şunlardır: mavi, yeşil.
• Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntılarda atlanan yerlere, sözün kesildiği yerlere konur.
  Örnek: Ne kadar da güzel bir hava...
• Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
  Örnek: Nereye gidiyorsun?
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin veya seslenmelerin sonuna konur.
  Örnek: Ey Türk gençliği! / Vay canına!
• Tırnak İşaretleri (" "): Başkasına ait sözleri aktarmada, özellikle vurgulanmak istenen kelime veya başlıklarda kullanılır.
  Örnek: Atatürk "Ne mutlu Türk'üm diyene!" demiştir.

💡 İpucu: Noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, yazılı anlatımınızın gücünü artırır ve yanlış anlaşılmaları engeller.

Bu konulara iyi çalışarak sınavda başarılı olabilirsiniz. Unutmayın, düzenli tekrar ve bol soru çözmek başarının anahtarıdır. Başarılar dilerim!