Sevgili öğrenciler, oksijenli solunum, hücrelerimizin enerji üretmek için kullandığı karmaşık ama hayati bir süreçtir. Bu süreci adım adım inceleyerek, ATP üretiminin hangi evrede gerçekleşmediğini kolayca anlayabiliriz.
- Oksijenli Solunumun Evreleri: Oksijenli solunum genellikle dört ana evrede incelenir: Glikoliz, Pirüvatın asetil CoA'ya dönüşümü, Krebs döngüsü ve Elektron taşıma sistemi. Her bir evrenin kendine özgü reaksiyonları ve ürünleri vardır.
- A) Glikoliz: Bu evre sitoplazmada gerçekleşir ve bir glikoz molekülünün iki pirüvat molekülüne yıkılmasıyla başlar. Glikoliz sırasında doğrudan (substrat düzeyinde fosforilasyon ile) net 2 ATP üretimi gerçekleşir. Ayrıca NADH molekülleri de sentezlenir. Bu nedenle, glikoliz ATP üretilen bir evredir.
- B) Krebs döngüsü (Sitrik Asit Döngüsü): Mitokondrinin matriksinde gerçekleşen bu döngü, asetil CoA'nın tamamen karbondioksit ve suya parçalanmasını sağlar. Her bir asetil CoA molekülü için doğrudan 1 ATP (veya GTP) üretilir. Bir glikoz molekülü iki asetil CoA'ya dönüştüğü için, Krebs döngüsünde toplam 2 ATP (veya GTP) üretilir. Ayrıca çok sayıda NADH ve FADH$_2$ molekülü de sentezlenir. Bu nedenle, Krebs döngüsü de ATP üretilen bir evredir.
- C) Elektron taşıma sistemi (ETS): Mitokondrinin iç zarında gerçekleşen bu evre, oksijenli solunumun en fazla ATP üreten aşamasıdır. Glikoliz ve Krebs döngüsünde üretilen NADH ve FADH$_2$ molekülleri, taşıdıkları yüksek enerjili elektronları ETS'ye aktarır. Bu elektronların taşınması sırasında açığa çıkan enerji, kemiozmozis yoluyla büyük miktarda ATP sentezlenmesini sağlar (oksidatif fosforilasyon). Bu nedenle, ETS ATP üretiminin ana merkezidir.
- D) Pirüvatın asetil CoA'ya dönüşümü (Pirüvat Oksidasyonu): Glikoliz sonunda oluşan pirüvat molekülleri, mitokondrinin matriksine girer ve burada asetil CoA'ya dönüştürülür. Bu dönüşüm sırasında karbondioksit açığa çıkar ve NADH molekülleri sentezlenir. Ancak, bu evrede doğrudan ATP üretimi gerçekleşmez. Bu aşama, Krebs döngüsüne giriş için bir hazırlık evresidir.
- E) Hiçbirinde: Yukarıdaki açıklamalarımızdan da anlaşıldığı gibi, glikoliz, Krebs döngüsü ve elektron taşıma sistemi evrelerinde ATP üretimi gerçekleşirken, pirüvatın asetil CoA'ya dönüşümü evresinde doğrudan ATP üretimi olmaz.
Bu bilgiler ışığında, oksijenli solunumun "Pirüvatın asetil CoA'ya dönüşümü" evresinde ATP üretimi gerçekleşmediğini açıkça görmekteyiz.
Cevap D seçeneğidir.
