🎓 8. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı meb örnek sorular ve cevapları Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 8. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı sınavında çıkabilecek konuları kapsamaktadır. Özellikle mevsimler ve iklim, DNA ve genetik kod konularına odaklanılmıştır.
📌 Mevsimler ve İklim
Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketi ve eksen eğikliği mevsimlerin oluşmasının temel nedenidir. İklim ise uzun yıllar boyunca gözlemlenen hava olaylarının ortalamasıdır.
- Dünya'nın eksen eğikliği 23°27'dır.
- Güneş ışınlarının düşme açısı, sıcaklığı etkiler. Dik açıyla düşen ışınlar daha fazla ısıtır.
- Kuzey ve Güney Yarım Kürelerde aynı anda farklı mevsimler yaşanır.
- İklim, bir bölgedeki uzun süreli hava olaylarının ortalamasıdır; hava durumu ise kısa süreli atmosfer olaylarıdır.
⚠️ Dikkat: Eksen eğikliği olmasaydı, mevsimler oluşmazdı ve her yerde yıl boyunca benzer hava koşulları yaşanırdı.
📌 DNA ve Genetik Kod
DNA, canlıların genetik bilgisini taşıyan moleküldür. Genetik kod ise DNA üzerindeki bu bilginin nasıl okunacağını belirler.
- DNA, çift sarmallı bir yapıya sahiptir.
- DNA'nın yapı birimleri nükleotidlerdir. Her nükleotid bir şeker, bir fosfat ve bir organik bazdan oluşur.
- Dört çeşit organik baz vardır: Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (C).
- A her zaman T ile, G her zaman C ile eşleşir.
- Genetik kod, DNA üzerindeki nükleotid dizisidir ve protein sentezinde kullanılır.
- Gen, DNA üzerinde belirli bir özelliği kontrol eden bölümdür.
💡 İpucu: DNA'nın yapısını ve baz eşleşmelerini anlamak, genetikle ilgili soruları çözmek için çok önemlidir.
📌 Kalıtım
Kalıtım, genetik özelliklerin nesilden nesile aktarılmasıdır. Mendel genetiği, kalıtımın temel prensiplerini açıklar.
- Genler, aleller adı verilen farklı formlara sahip olabilirler.
- Baskın (dominant) alel, etkisini her zaman gösterir. Çekinik (resesif) alel ise sadece iki kopyası bir araya geldiğinde etkisini gösterir.
- Genotip, bir bireyin genetik yapısıdır. Fenotip ise bireyin dış görünüşüdür.
- Çaprazlama, farklı genotiplere sahip bireylerin eşleştirilmesidir.
📝 Unutma: Mendel'in bezelye deneyleri, kalıtım prensiplerinin anlaşılmasında çok önemli bir rol oynamıştır.
📌 Mutasyon ve Modifikasyon
Mutasyon, DNA'da meydana gelen kalıcı değişikliklerdir. Modifikasyon ise çevresel faktörlerin etkisiyle canlının fenotipinde meydana gelen kalıtsal olmayan değişikliklerdir.
- Mutasyonlar, DNA'nın yapısında veya dizisinde meydana gelen değişikliklerdir.
- Mutasyonlar, zararlı, faydalı veya nötr olabilirler.
- Modifikasyonlar, genlerin işleyişini değiştiren çevresel etkenlerdir (sıcaklık, ışık, beslenme vb.).
- Modifikasyonlar kalıtsal değildir, yani sonraki nesillere aktarılmazlar.
⚠️ Dikkat: Mutasyonlar kalıtsaldır, modifikasyonlar kalıtsal değildir. Bu ayrım önemlidir.
📌 Adaptasyon
Adaptasyon, canlıların yaşadıkları çevreye uyum sağlamalarını sağlayan kalıtsal özelliklerdir. Adaptasyonlar, canlıların hayatta kalma ve üreme şansını artırır.
- Adaptasyonlar, canlıların morfolojik (yapısal), fizyolojik (işlevsel) veya davranışsal özelliklerinde olabilir.
- Örnekler: Kaktüslerin su depolama yeteneği, kutup ayılarının kalın kürkü, bazı kuşların göç etmesi.
💡 İpucu: Adaptasyonlar, evrim sürecinde doğal seçilim yoluyla ortaya çıkar.
