🎓 POMEM ve PMYO'da Eğitim Süreci: Hangi Okul Size Daha Uygun? Test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, POMEM ve PMYO giriş sınavlarında karşınıza çıkabilecek temel akademik konuları kapsayan "Test 1" için hazırlandı. Amacımız, sınavda başarılı olmanız için gerekli temel bilgileri sade ve anlaşılır bir dille sunmaktır. Bu test genellikle Türkçe, Matematik, Tarih ve Vatandaşlık Bilgisi gibi ana derslerden sorular içerir.
📌 Türkçe: Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Cümleleri daha zengin ve anlamlı kılar.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Örnek: "Okumak güzeldir." (Okuma, okuyuş, okumak)
- Sıfat-Fiil (Ortak): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur ve bir ismi niteler. Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (Gelen, okur, yazdık, gelecek, geçmiş)
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında" gibi ekler gelerek oluşur ve fiili veya fiilimsiyi zaman, durum gibi yönlerden belirtir. Örnek: "Koşarak geldi." (Gülünce, gelip, giderken, oturdukça)
⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsiler zamanla kalıcı isim haline gelmiş olabilir. Bunlar fiilimsi sayılmaz. (Örnek: dolma, sarma, çakmak)
💡 İpucu: Fiilimsileri bulurken, kelimenin kökünün fiil olup olmadığını ve aldığı ekin fiilimsilik eki olup olmadığını kontrol edin.
📌 Matematik: Oran ve Orantı
Oran ve orantı, günlük hayatta ve birçok matematik probleminde karşımıza çıkan temel kavramlardır. İki çokluğun birbirine göre durumunu anlamamızı sağlar.
- Oran: İki çokluğun birbirine bölünerek karşılaştırılmasıdır. Genellikle $a/b$ veya $a:b$ şeklinde gösterilir. Paydanın sıfır olamayacağını unutmayın ($b \neq 0$).
- Orantı: İki veya daha fazla oranın eşitliğidir. Örneğin, $a/b = c/d$ bir orantıdır.
- Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyor, biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa doğru orantılıdır. $y = k \cdot x$ (k, orantı sabiti).
- Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa ters orantılıdır. $y = k / x$ veya $x \cdot y = k$.
💡 İpucu: Orantı problemlerinde "içler dışlar çarpımı" kuralını sıkça kullanırız. Örneğin $ rac{a}{b} = rac{c}{d}$ ise $a \cdot d = b \cdot c$ olur.
📝 Örnek: Bir sınıfta 12 kız, 18 erkek öğrenci varsa, kız öğrenci sayısının erkek öğrenci sayısına oranı $ rac{12}{18} = rac{2}{3}$'tür.
📌 Tarih: Kurtuluş Savaşı Dönemi
Kurtuluş Savaşı, Türk milletinin bağımsızlık ve egemenlik mücadelesidir. Bu dönem, Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atıldığı çok önemli bir süreçtir.
- Savaşın Nedenleri: Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ağır şartları, işgaller, Sevr Antlaşması'nın dayatılması ve Türk milletinin bağımsız yaşama isteği.
- Önemli Kongreler: Erzurum ve Sivas Kongreleri, milli mücadelenin teşkilatlanmasında ve yol haritasının belirlenmesinde kilit rol oynamıştır. Milli egemenlik ve bağımsızlık vurgusu yapılmıştır.
- Cepheler: Doğu Cephesi (Kazım Karabekir), Güney Cephesi (Kuvâ-yi Milliye), Batı Cephesi (İnönü Savaşları, Kütahya-Eskişehir, Sakarya, Büyük Taarruz).
- Önemli Şahsiyetler: Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Kazım Karabekir, Fevzi Çakmak gibi liderler savaşın seyrini belirlemiştir.
- Sonuçları: Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanınmış, yeni Türk devleti kurulmuştur.
⚠️ Dikkat: Kurtuluş Savaşı'ndaki kronolojik sıralama ve her olayın birbiriyle ilişkisi önemlidir. Neden-sonuç ilişkilerini iyi anlamaya çalışın.
💡 İpucu: Özellikle Batı Cephesi'ndeki savaşların isimlerini, tarihlerini ve komutanlarını bilmek sınavda size avantaj sağlayacaktır.
📌 Vatandaşlık Bilgisi: Temel Hukuk Kavramları
Vatandaşlık bilgisi dersi, bir devletin vatandaşı olarak hak ve sorumluluklarımızı, devletin yapısını ve işleyişini anlamamızı sağlar. Hukuk, toplumsal düzenin temelidir.
- Hukuk Kuralı: Toplum hayatını düzenleyen, yaptırıma bağlanmış, genel, soyut ve sürekli kurallardır.
- Hukukun Kaynakları: Yazılı (Anayasa, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Yönetmelik) ve Yazısız (Örf ve Adet Hukuku).
- Temel Hak ve Ödevler: Yaşama hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü, özel hayatın gizliliği, eğitim hakkı, çalışma hakkı gibi temel haklar Anayasa ile güvence altına alınmıştır.
- Devletin Temel Organları: Yasama (TBMM), Yürütme (Cumhurbaşkanı ve Bakanlar), Yargı (Bağımsız Mahkemeler). Bu organlar "kuvvetler ayrılığı" ilkesine göre çalışır.
- Hukuk Devleti İlkesi: Devletin tüm eylem ve işlemlerinde hukuka bağlı olması, vatandaşlarına hukuki güvenlik sağlamasıdır.
💡 İpucu: Anayasa'nın ilk üç maddesi (Devletin Şekli, Cumhuriyetin Nitelikleri, Devletin Bütünlüğü) ve değiştirilemez maddeleri çok önemlidir. Bu maddeleri iyi öğrenin.
📝 Örnek: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Bu bir temel haktır.
