Sevr Antlaşması'nın hangi maddesi Türk milletinin bağımsızlığına aykırıdır?
A) Azınlık haklarının korunması
B) Boğazlar Komisyonu'nun kurulması
C) Savaş tazminatının ödenmesi
D) Yeni devletlerin kurulması
E) Sınırların çizilmesi
Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti için çok ağır şartlar içeren ve Türk milletinin bağımsızlık haklarını hiçe sayan bir antlaşma taslağıydı. Bu antlaşmanın maddelerini inceleyerek, bağımsızlığa en aykırı olanını bulalım:
- A) Azınlık haklarının korunması: Antlaşma, azınlık haklarının korunmasını öngörüyordu. Her ne kadar bu madde, ileride dış müdahalelere zemin hazırlayabilecek bir potansiyel taşısa da, doğrudan devletin egemenliğini ve bağımsızlığını ortadan kaldıran bir madde değildir. Bir devletin kendi sınırları içindeki azınlıkların haklarını koruması uluslararası hukukun bir gereği olabilir. Ancak Sevr'deki haliyle bu madde, Osmanlı'nın iç işlerine karışma aracı olarak tasarlanmıştı. Yine de Boğazlar Komisyonu kadar doğrudan bir bağımsızlık ihlali değildir.
- B) Boğazlar Komisyonu'nun kurulması: Sevr Antlaşması'na göre, Çanakkale ve İstanbul Boğazları ile Marmara Denizi, Türk egemenliğinden çıkarılarak uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılacaktı. Bu komisyonun kendi bütçesi, bayrağı ve hatta ordusu olacaktı. Boğazlar, bir ülkenin en stratejik ve hayati bölgelerinden biridir. Bu bölgenin uluslararası bir komisyonun kontrolüne verilmesi, Türk devletinin kendi toprakları üzerinde tam egemenlik hakkını kaybetmesi anlamına geliyordu. Bu durum, bir devletin bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün en temel unsurlarından birine doğrudan aykırıdır. Bu nedenle, bağımsızlığa en aykırı madde budur.
- C) Savaş tazminatının ödenmesi: Yenilen devletlerin savaş tazminatı ödemesi, uluslararası antlaşmalarda sıkça görülen bir durumdur. Bu durum, ülkenin ekonomik yükünü artırsa da, doğrudan devletin siyasi bağımsızlığını veya toprakları üzerindeki egemenliğini ortadan kaldırmaz.
- D) Yeni devletlerin kurulması: Antlaşma, Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti ve Güneydoğu Anadolu'da özerk bir Kürt bölgesi kurulmasını öngörüyordu. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü bozuyor ve toprak kaybına yol açıyordu. Toprak kaybı bağımsızlığın bir yönünü zayıflatsa da, Boğazlar Komisyonu'nun kurulması, kalan topraklar üzerindeki egemenliği doğrudan ve kalıcı olarak kısıtladığı için daha temel bir bağımsızlık ihlalidir.
- E) Sınırların çizilmesi: Sevr Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin sınırları oldukça daraltılmış, Anadolu'nun büyük bir kısmı işgal güçleri arasında paylaşılmıştı. Sınırların yeniden çizilmesi ve toprak kaybı, bir devletin gücünü ve etki alanını azaltır. Ancak Boğazlar Komisyonu, devletin kalan toprakları üzerindeki egemenliğini doğrudan ve sürekli olarak sınırlayan bir yapı olduğu için bağımsızlığa daha doğrudan bir tehdit oluşturur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Boğazlar Komisyonu'nun kurulması maddesi, Türk milletinin kendi toprakları üzerindeki egemenliğini ve bağımsızlığını en açık şekilde ihlal eden maddedir.
Cevap B seçeneğidir.
