I. Dünya Savaşı sonrasında Batılı devletlerin Osmanlı Devleti üzerindeki emelleri nelerdi?
A) Osmanlı Devleti'nin güçlenmesini sağlamak
B) Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü korumak
C) Osmanlı Devleti'ni sömürgeleştirmek ve parçalamak
D) Osmanlı Devleti'ne ekonomik yardım yapmak
E) Osmanlı Devleti ile ittifak kurmak
Sevgili öğrenciler, I. Dünya Savaşı sonrasında dünya siyasi haritası yeniden şekillenirken, yenilen devletlerin akıbeti de belirleniyordu. Osmanlı Devleti de bu yenilen devletlerden biriydi ve Batılı güçlerin onun üzerindeki emelleri oldukça netti. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek bu dönemin gerçeklerini anlamaya çalışalım:
- A) Osmanlı Devleti'nin güçlenmesini sağlamak: Bu seçenek, savaşın galip devletlerinin (İtilaf Devletleri) çıkarlarıyla tamamen çelişmektedir. Bir savaşı kazanmış güçler, yenik düşmanlarının yeniden güçlenmesini istemezler. Aksine, onların zayıf kalmasını veya tamamen ortadan kalkmasını hedeflerlerdi. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü korumak: 19. yüzyılda "Hasta Adam" olarak görülen Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü koruma politikası, Avrupa devletleri arasındaki güç dengesini sağlamak amacıyla zaman zaman gündeme gelmişti. Ancak I. Dünya Savaşı sonrasında durum tamamen değişmişti. Osmanlı Devleti savaşı kaybetmişti ve galip devletler artık onun topraklarını kendi aralarında paylaşma niyetindeydiler. Gizli anlaşmalar (örneğin Sykes-Picot Anlaşması) ve Sevr Antlaşması taslağı, bu niyetin en açık kanıtlarıdır. Bu nedenle bu seçenek de doğru değildir.
- C) Osmanlı Devleti'ni sömürgeleştirmek ve parçalamak: I. Dünya Savaşı'nın galipleri olan Batılı devletlerin Osmanlı Devleti üzerindeki temel emeli buydu. Savaş öncesinde ve sırasında yapılan gizli anlaşmalarla (Sykes-Picot, Petrograd Protokolü, Londra Antlaşması vb.) Osmanlı toprakları kendi aralarında paylaşılmıştı. Savaş sonrasında ise bu toprakları manda yönetimleri (sömürgeciliğin bir başka biçimi) aracılığıyla kontrol altına almak, stratejik bölgeleri ve doğal kaynakları ele geçirmek istiyorlardı. Sevr Antlaşması, bu parçalama ve sömürgeleştirme emellerinin resmi belgesi niteliğindeydi. Bu seçenek, dönemin tarihi gerçekleriyle tamamen örtüşmektedir.
- D) Osmanlı Devleti'ne ekonomik yardım yapmak: Batılı devletlerin önceliği, Osmanlı'ya yardım etmek değil, onun ekonomik kaynaklarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaktı. Savaş sonrası dönemde, Osmanlı'nın borçları ve ekonomik bağımlılığı daha da artırılmaya çalışılmış, kapitülasyonlar gibi ayrıcalıklar devam ettirilmek istenmiştir. Dolayısıyla ekonomik yardım, birincil amaç değildi.
- E) Osmanlı Devleti ile ittifak kurmak: Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'ne karşı savaşmış ve yenilmişti. Savaşın hemen ardından galip devletlerin, yenik düşmanlarıyla bir ittifak kurması mantıklı değildir. Onların hedefi, Osmanlı'yı zayıflatmak ve kontrol altına almaktı, onunla yeni bir ortaklık kurmak değil.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, I. Dünya Savaşı sonrasında Batılı devletlerin Osmanlı Devleti üzerindeki asıl emelinin, onu sömürgeleştirmek ve topraklarını kendi aralarında parçalamak olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
