Büyük Millet Meclisi'nin açılışında Mustafa Kemal'in yaptığı konuşmada vurguladığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?
A) Saltanatın korunması
B) Halifeliğin güçlendirilmesi
C) Milli iradenin hakim kılınması
D) İtilaf Devletleri ile uzlaşma
E) Azınlık haklarının korunması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılışının temel felsefesini ve Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğindeki Milli Mücadele'nin ana hedefini anlamamızı gerektiriyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Saltanatın korunması: Mustafa Kemal ve Milli Mücadele'nin amacı, Osmanlı saltanatının işgalci güçlerle iş birliği yapması ve milletin egemenliğini temsil edememesi nedeniyle, saltanatı korumak değil, aksine milli egemenliğe dayalı yeni bir devlet kurmaktı. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- B) Halifeliğin güçlendirilmesi: Halifelik, Osmanlı padişahının aynı zamanda İslam dünyasının dini lideri olması durumuydu. Mustafa Kemal, ilerleyen dönemlerde halifeliği de kaldırarak devlet yönetimini dinden ayırmış (laiklik ilkesi) ve egemenliğin yalnızca millete ait olduğunu vurgulamıştır. TBMM'nin açılışındaki temel vurgu halifelik değil, milli egemenlikti. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.
- C) Milli iradenin hakim kılınması: TBMM'nin açılışının en temel amacı, işgal altındaki topraklarda milletin kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması ve egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu ilan etmesidir. Mustafa Kemal, bu konuşmasında "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesini vurgulamış, yani devlet yönetiminde son sözün millete ait olduğunu belirtmiştir. Bu, TBMM'nin varlık nedenidir ve Milli Mücadele'nin temel felsefesidir. Bu seçenek doğrudur.
- D) İtilaf Devletleri ile uzlaşma: TBMM, İtilaf Devletleri'nin işgaline ve dayattığı ağır şartlara karşı bir direniş ve bağımsızlık mücadelesi vermek üzere kurulmuştur. Amacı uzlaşma değil, tam bağımsızlığı sağlamaktır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- E) Azınlık haklarının korunması: Azınlık hakları, uluslararası hukuk ve Lozan Barış Antlaşması gibi belgelerde ele alınan önemli bir konu olsa da, TBMM'nin açılışındaki Mustafa Kemal'in konuşmasının temel vurgusu, ülkenin bağımsızlığı ve milli egemenliğin tesisi üzerinedir. Azınlık hakları, bu temel hedefin bir parçası olarak daha sonraki süreçlerde düzenlenmiştir, ancak açılış konuşmasının ana teması değildir. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.
Mustafa Kemal'in TBMM'nin açılışındaki konuşmasında ve Milli Mücadele boyunca en çok vurguladığı temel nokta, egemenliğin bir kişiye veya zümreye değil, doğrudan millete ait olması, yani milli iradenin devlet yönetiminde hakim kılınmasıdır. Bu ilke, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesinin temelini oluşturur.
Cevap C seçeneğidir.
