KPSS Tarih: İlk Türk Devletleri Kavram Haritası ve Hatırlatma Teknikleri Test 1

Orhun Yazıtları hangi Türk devleti dönemine aittir ve hangi Türk hükümdarları adına dikilmiştir?

A) Asya Hun Devleti - Mete Han
B) Göktürk Devleti - Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk
C) Uygur Devleti - Bögü Kağan
D) Avar Hanlığı - Bayan Han
E) Hazarlar - Bulan Kağan

Sevgili öğrenciler, bu soru Türk tarihinin en önemli yazılı kaynaklarından biri olan Orhun Yazıtları ile ilgili temel bilgileri ölçmektedir. Şimdi adım adım doğru cevaba ulaşalım:

• Orhun Yazıtları'nın Önemi: Orhun Yazıtları, Türk tarihinin ve dilinin ilk yazılı belgeleri olma özelliğini taşır. Bu yazıtlar, Türklerin devlet anlayışı, kültürü, sosyal yapısı ve komşu devletlerle ilişkileri hakkında çok değerli bilgiler sunar. Aynı zamanda Türk adının geçtiği ilk Türkçe metinlerdir.
• Hangi Devlete Aittir?: Orhun Yazıtları, İkinci Göktürk Devleti (Kutluk Devleti) dönemine aittir. Bu devlet, 682-744 yılları arasında hüküm sürmüş ve Türkleri yeniden bir araya getirerek güçlü bir devlet kurmuştur.
• Kimler Adına Dikilmiştir?: Bu anıtlar, Göktürk Devleti'nin üç önemli şahsiyeti adına dikilmiştir:

  732 yılında Göktürk Kağanı Bilge Kağan'ın kardeşi ve başkomutanı Kültigin adına,

  735 yılında Göktürk Devleti'nin kağanı Bilge Kağan adına,

  720-725 yılları arasında ise Göktürk Devleti'nin bilge veziri, komutanı ve danışmanı Tonyukuk adına dikilmiştir.

  Bu üç yazıt, Türk tarihinin altın sayfalarını oluşturan önemli belgelerdir ve Türk milletine seslenen birer öğüt niteliği taşır.

• Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

  A) Asya Hun Devleti - Mete Han: Asya Hunları, Orhun Yazıtları'ndan çok daha önceki bir dönemde (MÖ 220 - MS 216) yaşamışlardır ve bilinen yazılı eserleri yoktur. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.

  C) Uygur Devleti - Bögü Kağan: Uygurlar, Göktürk Devleti'nden sonra (744-840) kurulmuşlardır ve kendilerine ait yazıtları (örneğin Karabalgasun Yazıtı) olsa da Orhun Yazıtları onlara ait değildir.

  D) Avar Hanlığı - Bayan Han: Avarlar, daha çok Batı'da (Avrupa'da) etkili olmuş bir Türk devletidir ve Orhun Yazıtları ile doğrudan bir bağlantıları yoktur.

  E) Hazarlar - Bulan Kağan: Hazarlar, Doğu Avrupa'da (7. - 10. yüzyıllar) hüküm sürmüşlerdir ve coğrafi olarak Orhun Yazıtları'nın bulunduğu bölgeden uzaktırlar. Bu nedenle Orhun Yazıtları onlara ait değildir.

Bu bilgiler ışığında, Orhun Yazıtları'nın Göktürk Devleti dönemine ait olduğu ve Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikildiği açıkça görülmektedir.

Cevap B seçeneğidir.