Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde... Uzak diyarlarda, herkesin birbirine yardım ettiği, mutlu bir köy varmış. Bu köyde yaşayan küçük bir kız çocuğu, ormanda kaybolan bir ceylana yardım etmek için yola çıkmış. Yolda bilge bir dedeyle karşılaşmış ve ondan değerli öğütler almış.
Bu metin parçasının türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Biyografi
B) Masal
C) Anı
D) Deneme
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize verilen metin parçasının hangi yazı türüne ait olduğunu bulmamız isteniyor. Şimdi metni dikkatlice inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim:
Metni İnceleyelim: Metin, "Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde..." gibi klasik bir girişle başlıyor. Bu giriş, bizi hemen hayali bir dünyaya götürüyor. Uzak diyarlarda geçen, mutlu bir köyde yaşayan bir kız çocuğunun ceylana yardım etmesi ve bilge bir dededen öğüt alması gibi olaylar anlatılıyor. Bu olaylar gerçek hayatta birebir yaşanması beklenen olaylar değildir, daha çok hayal ürünü ve ders verici niteliktedir.
Seçenekleri Değerlendirelim:
A) Biyografi: Bir kişinin hayatını, doğumundan ölümüne kadar olan önemli olayları gerçek bilgilere dayanarak anlatan yazı türüdür. Metnimiz gerçek bir kişinin hayatını anlatmıyor.
B) Masal: Genellikle "Bir varmış bir yokmuş" gibi tekerlemelerle başlayan, olağanüstü olayların ve hayali kahramanların yer aldığı, ders verme amacı güden, tamamen hayal ürünü öykülerdir. Metnimizin başlangıcı ve içeriği bu tanıma tamamen uymaktadır.
C) Anı: Bir kişinin yaşadığı veya tanık olduğu önemli olayları, üzerinden zaman geçtikten sonra kaleme aldığı, gerçek yaşantılara dayanan yazı türüdür. Metnimiz yazarın kendi anılarını anlatmıyor.
D) Deneme: Yazarın herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüşlerini, düşüncelerini kesin yargılara varmadan, kanıtlama amacı gütmeden özgürce ifade ettiği yazı türüdür. Metnimiz bir yazarın kişisel görüşlerini değil, kurgusal bir hikayeyi anlatıyor.
Sonuç: Metnin başlangıcı, hayal ürünü olayları ve ders verme niteliği, onu açıkça bir masal yapmaktadır.
