Aşağıdaki durumlardan hangisinde verilen iki çokluk ters orantılıdır?
A) Bir işi yapan işçi sayısı ile işin bitme süresi.
B) Bir aracın hızı ile aldığı yol.
C) Bir öğrencinin çözdüğü soru sayısı ile aldığı not.
D) Bir manavdan alınan elma miktarı ile ödenen para.
Sevgili öğrenciler, bu soruda iki çokluğun birbirine göre nasıl değiştiğini, yani aralarındaki orantı çeşidini bulmamız isteniyor. Orantı çeşitlerini hatırlayalım:
- Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır. Örneğin, daha çok çalışırsan daha çok öğrenirsin.
- Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa bu çokluklar ters orantılıdır. Örneğin, bir işi ne kadar çok kişi yaparsa, iş o kadar kısa sürede biter.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bir işi yapan işçi sayısı ile işin bitme süresi: Bir işi yapan işçi sayısı arttıkça, işin bitme süresi kısalır. Yani işçi sayısı artarken süre azalır. Bu durum, ters orantıya bir örnektir.
- B) Bir aracın hızı ile aldığı yol: Bir aracın hızı arttıkça, belirli bir sürede alacağı yol da artar. Hız azalırsa, alınan yol da azalır. Bu durum, doğru orantıya bir örnektir. (Örneğin, 1 saatte daha hızlı giden bir araç daha çok yol alır.)
- C) Bir öğrencinin çözdüğü soru sayısı ile aldığı not: Bir öğrencinin çözdüğü doğru soru sayısı arttıkça, aldığı not da genellikle artar. Çözülen soru sayısı azalırsa, not da azalır. Bu durum, doğru orantıya bir örnektir.
- D) Bir manavdan alınan elma miktarı ile ödenen para: Bir manavdan alınan elma miktarı arttıkça, ödenen para da artar. Elma miktarı azalırsa, ödenen para da azalır. Bu durum, doğru orantıya bir örnektir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece A seçeneğindeki çoklukların ters orantılı olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
