Yeni Türk Devleti’nde, $1924$ Anayasası’nın kabulü ve ardından $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı’nın etkileriyle birlikte, ülkenin yönetim şekli ve siyasi yapısı önemli değişiklikler yaşamıştır.
Bu dönemde siyasi alanda yaşanan gelişmeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması
B) Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması
C) Köy Enstitüleri’nin açılması
D) Cumhuriyet’in ilan edilmesi
Yeni Türk Devleti'nin kuruluşundan itibaren, özellikle $1924$ Anayasası'nın kabulü ve $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkileriyle birlikte, ülkenin siyasi yapısında önemli değişimler yaşanmıştır. Bu dönem, genellikle Cumhuriyet'in ilk yılları ve tek parti döneminden çok partili hayata geçiş denemelerinin yaşandığı, siyasi kurumların şekillendiği bir süreci ifade eder. Soruda bu dönemde siyasi alanda yaşanan gelişmelerden hangisinin yer almadığı sorulmaktadır.
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması: Bu parti, $17$ Kasım $1924$ tarihinde kurulmuştur. Cumhuriyet Halk Fırkası'na karşı kurulan ilk muhalefet partisidir. Dolayısıyla, $1924$ Anayasası'nın kabul edildiği yıl içinde, siyasi alanda yaşanan önemli bir gelişmedir ve belirtilen döneme uymaktadır.
- B) Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması: Bu parti, $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye üzerindeki etkilerinin hissedildiği bir dönemde, $1930$ yılında kurulmuştur. Buhranın yarattığı ekonomik sıkıntılar ve tek parti yönetiminin eleştirilmesi üzerine, çok partili hayata geçişin ikinci denemesi olarak ortaya çıkmıştır. Bu da belirtilen dönemin siyasi gelişmeleri arasında yer alır.
- C) Köy Enstitüleri’nin açılması: Köy Enstitüleri, Türkiye'de eğitim alanında devrim niteliğinde bir adım olarak $17$ Nisan $1940$ tarihinde açılmıştır. Bu kurumlar, özellikle kırsal kesimin eğitim ve kalkınmasına yönelik önemli bir sosyal ve kültürel projedir. Ancak, kuruluş tarihi $1940$ olduğu için, soruda belirtilen "$1924$ Anayasası'nın kabulü ve ardından $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkileriyle birlikte" şeklindeki dönemin (yani $1920$'ler ve $1930$'ların başları) siyasi gelişmelerinin dışında kalmaktadır. Ayrıca, doğrudan bir siyasi parti kuruluşu veya yönetim şekli değişikliği değil, bir eğitim reformudur.
- D) Cumhuriyet’in ilan edilmesi: Cumhuriyet, $29$ Ekim $1923$ tarihinde ilan edilmiştir. Her ne kadar $1924$ Anayasası'ndan biraz önce gerçekleşmiş olsa da, Yeni Türk Devleti'nin yönetim şeklini belirleyen en temel siyasi gelişmedir ve $1924$ Anayasası'nın kabulüne zemin hazırlamıştır. Dolayısıyla, belirtilen dönemin siyasi yapısını oluşturan ve etkileyen en önemli olaylardan biri olarak kabul edilir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Köy Enstitüleri'nin açılması hem zaman dilimi hem de nitelik olarak diğer seçeneklerden ayrılmaktadır. Diğer seçenekler doğrudan siyasi parti oluşumları veya devletin yönetim şeklinin ilanı gibi siyasi alandaki temel gelişmelerken, Köy Enstitüleri daha geç bir tarihte gerçekleşmiş bir eğitim ve sosyal kalkınma projesidir.
Cevap C seçeneğidir.
