Cumhuriyetin ilk yıllarında, yeni Türk Devleti ekonomik bağımsızlığı sağlamak ve ülkeyi kalkındırmak amacıyla önemli adımlar atmıştır. Bu dönemde özellikle $1923$ İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar, milli ekonominin temelini oluşturmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, bu dönemde ekonomi alanında yapılan gelişmelerden biri değildir?
A) Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun çıkarılması
B) Sümerbank ve Etibank gibi kurumların kurulması
C) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlanması
D) Millet Mekteplerinin açılması
Sevgili öğrenciler, bu soru Cumhuriyetimizin ilk yıllarında, ekonomik bağımsızlığı sağlamak ve ülkeyi kalkındırmak amacıyla atılan adımları anlamamızı istiyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyerek, hangisinin doğrudan ekonomik bir gelişme olmadığını bulalım.
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun çıkarılması: Bu kanun, yerli sanayiyi desteklemek, özel sektörün sanayiye yatırım yapmasını teşvik etmek ve böylece ülkenin ekonomik bağımsızlığını güçlendirmek amacıyla çıkarılmıştır. Doğrudan bir ekonomi politikasıdır ve Cumhuriyetin ilk yıllarındaki kalkınma çabalarının önemli bir parçasıdır. Bu nedenle, ekonomik bir gelişmedir.
- B) Sümerbank ve Etibank gibi kurumların kurulması: Sümerbank, devlet eliyle sanayi tesisleri kurmak ve işletmek; Etibank ise madencilik ve enerji sektörlerini geliştirmek amacıyla kurulmuş önemli devlet iktisadi teşekkülleridir. Bu kurumlar, ülkenin sanayileşmesi ve doğal kaynaklarının değerlendirilmesi için hayati rol oynamıştır. Dolayısıyla, bunlar da doğrudan ekonomik gelişmelerdir.
- C) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlanması: Bu plan, 1933 yılında hazırlanmış ve 1934'te uygulamaya konulmuştur. Devletçilik ilkesi doğrultusunda, ülkenin hangi bölgelerinde hangi sanayi kollarının geliştirileceğini, hangi fabrikaların kurulacağını belirleyen kapsamlı bir sanayileşme stratejisidir. Bu da açıkça ekonomik bir planlama ve gelişmedir.
- D) Millet Mekteplerinin açılması: Millet Mektepleri, 1928 yılında Harf İnkılabı'nın ardından yeni Türk alfabesini halka öğretmek ve okuryazarlık oranını artırmak amacıyla açılan eğitim kurumlarıdır. Bu kurumlar, toplumsal ve kültürel bir reformun parçasıdır. Eğitimin uzun vadede ekonomiye olumlu etkileri olsa da, Millet Mektepleri doğrudan sanayi, ticaret, finans veya üretim gibi alanlarda bir ekonomik gelişme veya politika değildir. Daha çok bir eğitim ve sosyal kalkınma hamlesidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, A, B ve C seçenekleri Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomik bağımsızlığı ve kalkınmayı hedefleyen doğrudan ekonomik adımlardır. D seçeneği ise eğitim ve sosyal alanda yapılan önemli bir yeniliktir.
Cevap D seçeneğidir.
