Lozan Barış Antlaşması’nda Türk tarafının en çok üzerinde durduğu ve antlaşmanın imzalanmasını geciktiren temel konulardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Savaş tazminatları meselesi
B) Suriye sınırı
C) Irak sınırı (Musul meselesi)
D) Ege adaları sorunu
Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası alanda tescilleyen, yeni Türk Devleti'nin tapu senedi niteliğinde çok önemli bir belgedir. Bu antlaşmanın görüşmeleri, Türk heyeti için oldukça çetin geçmiş, Misak-ı Millî hedefleri doğrultusunda birçok konuda büyük mücadeleler verilmiştir. Görüşmeler sırasında taraflar arasında bazı konularda derin anlaşmazlıklar yaşanmış ve bu durum antlaşmanın imzalanmasını geciktirmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Savaş tazminatları meselesi: Türk tarafı, Kurtuluş Savaşı'nın galibi olarak savaş tazminatı ödemeyi reddetmiş, aksine Yunanistan'dan savaş tazminatı talep etmiştir. Yunanistan'ın ekonomik durumu tazminat ödemeye elverişli olmadığı için bu mesele, Karaağaç ve Bosnaköy'ün Türkiye'ye bırakılmasıyla çözüme kavuşturulmuştur. Bu önemli bir konu olsa da, antlaşmanın imzalanmasını Musul meselesi kadar temelden geciktiren bir tıkanıklık yaratmamıştır.
- B) Suriye sınırı: Türkiye ile Fransa arasında 1921'de imzalanan Ankara Antlaşması ile Suriye sınırı büyük ölçüde belirlenmişti. Lozan'da bu sınır üzerinde küçük çaplı düzenlemeler ve Hatay'ın gelecekteki statüsü gibi konular ele alınmış olsa da, bu mesele antlaşmanın imzalanmasını temelden geciktiren bir anlaşmazlık kaynağı olmamıştır.
- C) Irak sınırı (Musul meselesi): Lozan Barış Antlaşması görüşmelerinin en çetin ve en uzun süren anlaşmazlık konularından biri Musul meselesi olmuştur. Türk tarafı, Misak-ı Millî sınırları içinde gördüğü Musul'u, bölgedeki Türkmen ve Kürt nüfusun yoğunluğu, stratejik konumu ve zengin petrol yatakları nedeniyle Türkiye'ye katmak istemiştir. İngilizler ise Musul'u kendi mandaları altındaki Irak'a dahil etmekte ısrarcı olmuşlardır. Bu konudaki uzlaşmazlık o kadar büyüktü ki, Lozan Konferansı'nın ilk aşaması bu yüzden kesintiye uğramış ve antlaşma imzalanırken bile Musul meselesi çözüme kavuşturulamamıştır. Bu durum, meselenin Türkiye ile İngiltere arasında ikili görüşmelere bırakılmasına ve daha sonra Milletler Cemiyeti'ne taşınmasına neden olmuştur. Bu mesele, antlaşmanın imzalanmasını en çok geciktiren ve tarafları en çok zorlayan temel konuydu.
- D) Ege adaları sorunu: Ege adalarının statüsü, özellikle stratejik öneme sahip adaların silahsızlandırılması ve Türkiye'ye yakın adaların güvenliği konusunda tartışmalar yaşanmıştır. Ancak bu konu da Musul meselesi kadar büyük bir tıkanıklığa yol açmamış, daha önceki anlaşmalar ve uluslararası hukuk çerçevesinde çözüme kavuşturulmuştur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Lozan Barış Antlaşması görüşmelerinde Türk tarafının en çok üzerinde durduğu ve antlaşmanın imzalanmasını geciktiren temel konulardan biri Irak sınırı (Musul meselesi) olmuştur.
Cevap C seçeneğidir.
