Atatürk ilkelerinden biri olan Cumhuriyetçilik ilkesi, aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
A) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi
B) Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girmesi
C) Saltanatın kaldırılması
D) Toprak Reformu Kanunu'nun çıkarılması
Sevgili öğrenciler, bu soru Atatürk ilkelerinden biri olan Cumhuriyetçilik ilkesinin temelini ve hangi gelişmeyle doğrudan ilişkili olduğunu anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:
- Cumhuriyetçilik İlkesi Nedir? Cumhuriyetçilik, devlet yönetiminde egemenliğin millete ait olması, yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi ve devlet şeklinin cumhuriyet olması demektir. Bu ilke, halkın kendi kendini yönetme hakkını ve iradesini esas alır. Monarşi (tek kişinin yönetimi) veya saltanat gibi kalıtsal yönetim biçimlerinin karşısındadır.
- Sorunun Amacı: Soru, Cumhuriyetçilik ilkesinin hangi gelişmeyle doğrudan ilişkili olduğunu bulmamızı istiyor. Yani, cumhuriyetin kurulması ve yerleşmesi için atılan en temel adımı arıyoruz.
- A) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi: Bu kanun, eğitim ve öğretimde birliği sağlamayı amaçlamıştır. Eğitimdeki ikiliği ortadan kaldırarak laik ve ulusal bir eğitim sisteminin temelini atmıştır. Daha çok laiklik ve milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir. Cumhuriyetçilikle dolaylı bir ilişkisi olsa da doğrudan bir yönetim şekli değişikliği değildir.
- B) Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girmesi: Bu kanun, aile hukuku, miras, boşanma gibi konularda kadın-erkek eşitliğini sağlamış ve çağdaş bir hukuk düzeni oluşturmuştur. Laiklik ve halkçılık ilkeleriyle daha yakından ilgilidir. Yönetim şekliyle doğrudan bir bağlantısı yoktur.
- C) Saltanatın kaldırılması: Saltanat, Osmanlı İmparatorluğu'nda padişahın ülkeyi yönettiği, egemenliğin babadan oğula geçtiği bir yönetim biçimiydi. Yani, egemenlik millete değil, tek bir hanedana aitti. Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte, millet egemenliğine dayalı bir yönetim şekli olan cumhuriyetin önündeki en büyük engel ortadan kalkmıştır. Bu gelişme, cumhuriyetin ilanı için zemin hazırlayan ve cumhuriyetçilik ilkesinin en temel, en doğrudan uygulamasıdır.
- D) Toprak Reformu Kanunu'nun çıkarılması: Bu kanun, topraksız veya az topraklı köylüye toprak dağıtmayı amaçlamış, sosyal adaleti sağlamaya yönelik bir adımdır. Daha çok halkçılık ve devletçilik ilkeleriyle ilişkilidir. Yönetim şekliyle doğrudan bir bağlantısı yoktur.
Yukarıdaki açıklamaları göz önünde bulundurduğumuzda, Saltanatın kaldırılması, millet egemenliğine dayalı cumhuriyet yönetiminin kurulmasının önünü açan ve bu ilkeyle doğrudan bağlantılı olan en önemli adımdır.
Cevap C seçeneğidir.
