Atatürk Dönemi ekonomi politikalarının temel amaçlarından biri de dışa bağımlılığı azaltarak millî bir ekonomi kurmaktı. Bu doğrultuda yapılan çalışmalardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması
B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması
C) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması
D) Medeni Kanun'un kabul edilmesi
Sevgili öğrenciler, bu soru Atatürk Dönemi'nin önemli hedeflerinden biri olan ekonomik bağımsızlık ve millî ekonomi kurma çabalarını anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin yabancı devletlere verdiği ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, yabancı tüccarların ve şirketlerin Osmanlı topraklarında vergi ödemeden veya çok az vergiyle ticaret yapmasına olanak tanıyor, gümrük vergilerini sınırlıyor ve yerli sanayinin gelişmesini engelliyordu. Kapitülasyonların kaldırılması, Türk ekonomisinin üzerindeki yabancı baskıyı ortadan kaldırarak devletin kendi ekonomik politikalarını özgürce belirlemesinin ve millî bir ekonomi kurmasının önünü açmıştır. Bu nedenle, dışa bağımlılığı azaltma ve millî ekonomi kurma hedefiyle doğrudan ilişkilidir.
- B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması: Bu kanun, eğitim ve öğretimi birleştirerek tüm okulları Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlamıştır. Temel amacı eğitimde birliği sağlamak ve çağdaş bir eğitim sistemi kurmaktır. Ekonomik bağımsızlık ile doğrudan bir ilişkisi yoktur.
- C) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması: Türk Tarih Kurumu, Türk tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak, Türk milletinin köklü tarihini ve kültürünü ortaya koymak amacıyla kurulmuştur. Millî kimliği güçlendirme ve tarih bilincini oluşturma hedefi taşır. Ekonomik bağımsızlık ile doğrudan bir ilişkisi yoktur.
- D) Medeni Kanun'un kabul edilmesi: Medeni Kanun, aile hukuku, miras, şahıs hukuku gibi alanlarda çağdaş düzenlemeler getirerek toplumsal yaşamı modernleştirmeyi amaçlamıştır. Kadınlara erkeklerle eşit haklar tanınması gibi önemli sosyal ve hukuki sonuçları olmuştur. Ancak, dışa bağımlılığı azaltarak millî bir ekonomi kurma hedefiyle doğrudan ilgili değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kapitülasyonların kaldırılması, Türkiye'nin ekonomik egemenliğini yeniden kazanması ve dış güçlerin ekonomik müdahalelerinden kurtulması anlamına geliyordu. Bu da millî bir ekonomi kurmanın en temel adımlarından biriydi.
Cevap A seçeneğidir.
