8. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 6. Senaryo Test 1

Soru 07 / 20
Cumhuriyetin ilk yıllarında çok partili hayata geçiş denemelerinin başarısız olmasında etkili olan faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

A) Henüz demokrasi kültürünün yeterince gelişmemiş olması
B) Yeni kurulan devletin iç ve dış tehditlerle karşı karşıya kalması
C) Muhalif partilerin inkılaplara karşı çıkanlar tarafından kullanılması
D) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının henüz verilmemiş olması

Cumhuriyetin ilk yıllarında çok partili hayata geçiş denemeleri, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin demokrasi arayışının önemli bir parçasıydı. Ancak bu denemeler, dönemin koşulları nedeniyle maalesef başarılı olamadı ve tek parti dönemi uzun süre devam etti. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve bu başarısızlıkta hangi faktörün etkili olmadığını bulalım.

  • A) Henüz demokrasi kültürünün yeterince gelişmemiş olması:

    Bu, çok partili hayata geçişin önündeki en büyük engellerden biriydi. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemleri ve Cumhuriyet'in kuruluşu tek parti (İttihat ve Terakki, ardından Cumhuriyet Halk Fırkası) veya monarşik yönetim anlayışıyla geçmişti. Halkın büyük bir kısmı, muhalefet etme, farklı fikirleri tartışma ve siyasi rekabetin demokrasi için ne kadar önemli olduğunu henüz tam olarak benimseyememişti. Bu durum, muhalif partilerin taban bulmasını ve sağlıklı bir siyasi ortamın oluşmasını zorlaştırdı. Bu nedenle, bu seçenek başarısızlıkta etkili bir faktördür.

  • B) Yeni kurulan devletin iç ve dış tehditlerle karşı karşıya kalması:

    Genç Türkiye Cumhuriyeti, kuruluşundan itibaren hem içeride (Şeyh Said İsyanı, İzmir Suikastı girişimi gibi olaylar) hem de dışarıda (Musul meselesi, Lozan sonrası uluslararası ilişkilerdeki hassasiyetler) ciddi tehditlerle karşı karşıyaydı. Devlet yöneticileri, bu hassas dönemde güçlü bir muhalefetin ülkenin birliğini ve bütünlüğünü zayıflatabileceği endişesini taşıyorlardı. Bu durum, çok partili hayata geçiş denemelerinin ertelenmesine veya sonlandırılmasına yol açtı. Bu nedenle, bu seçenek başarısızlıkta etkili bir faktördür.

  • C) Muhalif partilerin inkılaplara karşı çıkanlar tarafından kullanılması:

    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası gibi muhalif partiler kurulduğunda, bu partilere, Cumhuriyet'in getirdiği yeniliklere (inkılaplara) karşı olan bazı kesimler de ilgi göstermiştir. Özellikle laiklik karşıtı veya saltanat yanlısı grupların muhalif partiler içinde yer alması veya bu partileri kendi amaçları doğrultusunda kullanmaya çalışması, iktidardaki Cumhuriyet Halk Fırkası'nı endişelendirmiştir. Bu durum, muhalif partilerin kapatılmasına veya kendiliğinden feshedilmesine gerekçe olarak gösterilmiştir. Bu nedenle, bu seçenek başarısızlıkta etkili bir faktördür.

  • D) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının henüz verilmemiş olması:

    Türkiye'de kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı 1930'da, milletvekili seçimlerinde ise 1934'te verilmiştir. Bu hakların henüz verilmemiş olması, şüphesiz demokratikleşme sürecinin eksik bir yönüydü. Ancak, çok partili hayata geçiş denemelerinin başarısız olmasının temel nedenleri, yukarıda bahsedilen siyasi, sosyal ve güvenlik odaklı faktörlerdi. Kadınların siyasi haklarının olmaması, doğrudan doğruya muhalif partilerin ömrünün kısa sürmesine veya denemelerin başarısız olmasına yol açan bir sebep değildir. Bu, demokrasinin bir başka boyutuyla ilgili bir eksikliktir, çok partili sistemin işleyişini doğrudan engelleyen bir faktör değildir. Bu nedenle, bu seçenek başarısızlıkta etkili bir faktör olarak gösterilemez.

Bu analizler ışığında, Cumhuriyetin ilk yıllarında çok partili hayata geçiş denemelerinin başarısız olmasında etkili olan faktörler arasında "Kadınlara seçme ve seçilme hakkının henüz verilmemiş olması" gösterilemez.

Cevap D seçeneğidir.

↩️ Soruya Dön
✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Geri Dön