Bağışıklık sistemi ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi hücresel bağışıklık mekanizmasına örnek olarak verilebilir?
A) Vücuda giren bakterilere karşı antikor üretimi.
B) Virüs bulaşmış hücrelerin $\text{T}$ lenfositleri tarafından yok edilmesi.
C) Anne sütüyle bebeğe geçen antikorların sağladığı koruma.
D) Kan plazmasında serbest dolaşan antikorların toksinleri etkisiz hale getirmesi.
E) Bir alerjene karşı histamin salgılanmasıyla oluşan iltihaplanma.
Bağışıklık sistemi, vücudumuzu hastalıklara neden olan patojenlerden (virüsler, bakteriler, mantarlar vb.) koruyan karmaşık bir yapıdır. Adaptif (kazanılmış) bağışıklık, iki ana mekanizma üzerinden işler: hücresel bağışıklık ve hümoral (sıvısal) bağışıklık.
- Hücresel bağışıklık, bağışıklık hücrelerinin (özellikle $\text{T}$ lenfositlerinin) doğrudan enfekte olmuş veya anormal (örneğin kanserli) hücreleri tanıması ve yok etmesiyle gerçekleşir. Bu mekanizmada antikorlar doğrudan rol oynamaz.
- Hümoral bağışıklık ise, $\text{B}$ lenfositleri tarafından üretilen antikorların vücut sıvılarına (kan, lenf) salınarak patojenleri veya toksinleri etkisiz hale getirmesiyle sağlanır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Vücuda giren bakterilere karşı antikor üretimi.
- Bu durum, $\text{B}$ lenfositleri tarafından antikorların üretilmesini ve bu antikorların bakterilere karşı savaşmasını ifade eder. Antikorlar aracılığıyla gerçekleştiği için bu, hümoral bağışıklık mekanizmasına bir örnektir.
- B) Virüs bulaşmış hücrelerin $\text{T}$ lenfositleri tarafından yok edilmesi.
- Bu, sitotoksik $\text{T}$ lenfositlerinin (katil $\text{T}$ hücreleri) virüsle enfekte olmuş kendi vücut hücrelerimizi doğrudan tanıması ve yok etmesi sürecidir. Bu, hücrelerin ( $\text{T}$ lenfositlerinin) doğrudan rol aldığı ve antikorların aracı olmadığı bir mekanizma olduğu için hücresel bağışıklık mekanizmasının klasik bir örneğidir.
- C) Anne sütüyle bebeğe geçen antikorların sağladığı koruma.
- Bu, bebeğin kendi bağışıklık sisteminin antikor üretmediği, dışarıdan (anneden) hazır antikor aldığı bir pasif bağışıklık türüdür. Antikorlar aracılığıyla gerçekleştiği için bu da hümoral bağışıklık mekanizmasına girer.
- D) Kan plazmasında serbest dolaşan antikorların toksinleri etkisiz hale getirmesi.
- Bu durum, antikorların (proteinlerin) kan plazmasında dolaşarak toksinlere bağlanıp onları nötralize etmesini ifade eder. Antikorlar aracılığıyla gerçekleştiği için bu da hümoral bağışıklık mekanizmasına bir örnektir.
- E) Bir alerjene karşı histamin salgılanmasıyla oluşan iltihaplanma.
- Bu, bir alerjik reaksiyondur ve mast hücreleri ile bazofillerden histamin gibi iltihabi medyatörlerin salgılanmasıyla karakterizedir. Bu, bağışıklık sisteminin bir yanıtı olsa da, doğrudan enfekte hücreleri hedef alan $\text{T}$ lenfositlerinin işlevi olan hücresel bağışıklık mekanizması değildir. Daha çok bir iltihabi yanıttır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, $\text{T}$ lenfositlerinin doğrudan hücreleri yok etmesi, hücresel bağışıklığın temel özelliğidir.
Cevap B seçeneğidir.
