Sevgili öğrenciler, kanda oksijenin nasıl taşındığını anlamak, vücudumuzun temel yaşam fonksiyonlarından birini kavramak demektir. Şimdi bu önemli konuyu adım adım inceleyelim:
I. Oksijenin çoğu alyuvarlardaki hemoglobin molekülüne bağlanarak taşınır.
Bu ifade doğrudur. Vücudumuzda taşınan oksijenin yaklaşık %98-99'u, alyuvarların (kırmızı kan hücreleri) içinde bulunan hemoglobin adı verilen özel bir proteine bağlanarak taşınır. Geri kalan çok küçük bir kısmı ise kan plazmasında çözünmüş halde bulunur. Hemoglobin, oksijenin akciğerlerden dokulara verimli bir şekilde taşınmasını sağlayan ana moleküldür.
II. Hemoglobinin oksijene bağlanma eğilimi, dokularda pH azaldıkça artar.
Bu ifade yanlıştır. Dokularda metabolik aktivite arttığında, karbondioksit ($ \text{CO}_2 $) üretimi artar ve bu da kanın pH değerini düşürerek daha asidik hale gelmesine neden olur. Bu duruma "Bohr Etkisi" denir. pH azaldıkça (yani asitlik arttıkça), hemoglobinin oksijene bağlanma eğilimi azalır. Bu azalma sayesinde hemoglobin, oksijeni dokulara daha kolay bırakır. Eğer bağlanma eğilimi artsaydı, dokuların oksijen ihtiyacı karşılanamazdı. Dolayısıyla, pH azaldıkça oksijenin hemoglobinden ayrılma eğilimi artar, bağlanma eğilimi ise azalır.
III. Oksihemoglobin, oksijenin hemoglobine bağlanmasıyla oluşan bileşiktir.
Bu ifade doğrudur. Akciğerlerde, oksijenin kısmi basıncının yüksek olduğu ortamlarda, hemoglobin molekülleri oksijenle birleşerek parlak kırmızı renkteki "oksihemoglobin" ($ \text{HbO}_2 $) bileşiğini oluşturur. Bu bileşik, oksijenin dokulara taşınan formudur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, I ve III numaralı ifadelerin doğru olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
