12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 6. senaryo Test 1

Fotosentez süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

Fotosentez, ışık enerjisi kullanılarak inorganik maddelerden organik madde sentezlenmesi olayıdır. Bu süreç, bitkilerde, alglerde ve bazı bakterilerde gerçekleşir. Genel denklemi $6CO_2 + 6H_2O \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2$ şeklinde ifade edilir.

A) Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın granalarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromasında gerçekleşir.

B) Işığa bağımlı reaksiyonlarda su molekülü parçalanarak atmosfere oksijen verilir.

C) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda ATP ve NADPH harcanarak karbon dioksit indirgenir.

D) Fotosentezde üretilen glikoz, bitkinin tüm hücrelerinde enerji elde etmek için kullanılır.

E) Işıktan bağımsız reaksiyonlar, ışık enerjisine doğrudan ihtiyaç duyduğu için sadece gündüz gerçekleşir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Fotosentez, canlılar için hayati öneme sahip, karmaşık ama bir o kadar da büyüleyici bir süreçtir. Bu soruda, fotosentez süreciyle ilgili verilen ifadeleri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. Haydi başlayalım!

• A) Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın granalarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromasında gerçekleşir.

  Bu ifade DOĞRUDUR. Fotosentez, kloroplast adı verilen organelde iki ana aşamada gerçekleşir. Işığa bağımlı reaksiyonlar, kloroplastın tilakoit zarlarının oluşturduğu granalarda (tekili granum) meydana gelir. Bu reaksiyonlarda ışık enerjisi emilir. Işıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü olarak da bilinir) ise kloroplastın sıvı kısmı olan stromada gerçekleşir. Bu reaksiyonlarda, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen enerji molekülleri kullanılır.

• B) Işığa bağımlı reaksiyonlarda su molekülü parçalanarak atmosfere oksijen verilir.

  Bu ifade de DOĞRUDUR. Işığa bağımlı reaksiyonlar sırasında, ışık enerjisi kullanılarak su molekülleri ($H_2O$) parçalanır (fotoliz). Bu parçalanma sonucunda elektronlar, protonlar ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan oksijen, soluduğumuz hava olarak atmosfere salınır. Fotosentezin canlılar için en önemli çıktılarından biridir.

• C) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda ATP ve NADPH harcanarak karbon dioksit indirgenir.

  Bu ifade de DOĞRUDUR. Işığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen ATP (enerji taşıyıcı molekül) ve NADPH (indirgeyici güç taşıyıcı molekül), ışıktan bağımsız reaksiyonlara aktarılır. Bu reaksiyonlarda, atmosferden alınan karbon dioksit ($CO_2$) bu ATP ve NADPH enerjisi kullanılarak indirgenir (kimyasal olarak dönüştürülür) ve glikoz ($C_6H_{12}O_6$) gibi organik maddeler sentezlenir.

• D) Fotosentezde üretilen glikoz, bitkinin tüm hücrelerinde enerji elde etmek için kullanılır.

  Bu ifade de DOĞRUDUR. Fotosentezde üretilen glikoz, bitkinin temel enerji kaynağıdır. Bitki hücreleri, bu glikozu hücresel solunum yoluyla parçalayarak kendi metabolik faaliyetleri için gerekli olan ATP enerjisini üretir. Ayrıca glikoz, nişasta olarak depolanabilir veya diğer organik bileşiklerin (protein, yağ vb.) sentezinde kullanılabilir.

• E) Işıktan bağımsız reaksiyonlar, ışık enerjisine doğrudan ihtiyaç duyduğu için sadece gündüz gerçekleşir.

  Bu ifade YANLIŞTIR. Işıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü), adından da anlaşılacağı gibi, ışık enerjisine doğrudan ihtiyaç duymazlar. Bu reaksiyonlar, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen ATP ve NADPH moleküllerini kullanır. ATP ve NADPH'nin üretimi için ışık gerektiğinden, ışıktan bağımsız reaksiyonlar dolaylı olarak ışığa bağımlıdır. Ancak, eğer yeterli miktarda ATP ve NADPH üretilmişse, ışıktan bağımsız reaksiyonlar kısa bir süre karanlıkta da devam edebilir. İfadedeki "doğrudan ihtiyaç duyduğu için" kısmı ve "sadece gündüz gerçekleşir" genellemesi bu ifadeyi yanlış kılar.

Cevap E seçeneğidir.