Türklerde konargöçer yaşam tarzının benimsenmesinde coğrafi ve iklimsel faktörler önemli rol oynamıştır. Bu yaşam tarzının Türk toplum yapısı ve ekonomisi üzerindeki etkileri düşünüldüğünde, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Tarım faaliyetlerinin sınırlı kalmasına neden olmuştur.
B) Hayvancılığın temel geçim kaynağı haline gelmesini sağlamıştır.
C) Toprak mülkiyetinin önemini artırmıştır.
D) Askeri yapının güçlenmesine katkıda bulunmuştur.
E) Taşınabilir sanat eserlerinin gelişmesine zemin hazırlamıştır.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türklerin konargöçer yaşam tarzının toplum ve ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirerek yanlış olan yargıyı bulmamız isteniyor. Konargöçer yaşam tarzının temel özelliklerini ve sonuçlarını düşünerek seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Tarım faaliyetlerinin sınırlı kalmasına neden olmuştur.
- Konargöçer yaşam, sürekli yer değiştirmeyi gerektirir. Tarım ise toprağa bağlılık, ekim, dikim, sulama ve hasat gibi uzun süreli ve yerleşik faaliyetler gerektirir. Bu nedenle, konargöçer Türkler için geniş çaplı tarım yapmak mümkün olmamıştır. Geçimlerini daha çok hayvancılıkla sağlamışlardır. Bu yargı doğrudur.
- B) Hayvancılığın temel geçim kaynağı haline gelmesini sağlamıştır.
- Konargöçer yaşam tarzının en belirgin özelliği, hayvan sürülerini otlatmak için mevsimsel olarak yer değiştirmektir. At, koyun, keçi gibi hayvanlar et, süt, deri, yün gibi temel ihtiyaçları karşılamış, aynı zamanda ulaşım ve savaş aracı olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla hayvancılık, konargöçer Türklerin ekonomisinin bel kemiğini oluşturmuştur. Bu yargı doğrudur.
- C) Toprak mülkiyetinin önemini artırmıştır.
- Konargöçer bir toplumda, bireylerin veya ailelerin belirli bir toprağa sahip olması ve bu toprağı işlemesi gibi bir durum söz konusu değildir. Sürekli hareket halinde olan Türkler için önemli olan, hayvanlarını otlatabilecekleri geniş otlaklara ve su kaynaklarına erişimdir. Bu otlaklar genellikle ortak kullanımda veya boyun, devletin malı sayılmıştır. Yerleşik tarım toplumlarında olduğu gibi kişisel toprak mülkiyeti ve bunun önemi, konargöçer yaşam tarzında gelişmemiştir. Aksine, toprak mülkiyetinin önemi azalmıştır. Bu yargı yanlıştır.
- D) Askeri yapının güçlenmesine katkıda bulunmuştur.
- Konargöçer yaşam, insanları at binme, ok atma, avcılık gibi becerilerde ustalaşmaya zorlamıştır. Sürekli hareketlilik, dayanıklılık ve hızlı karar verme yeteneği kazandırmıştır. Bu özellikler, Türklerin süvari ağırlıklı, hızlı ve etkili bir ordu yapısı geliştirmesine doğrudan katkı sağlamıştır. Bu yargı doğrudur.
- E) Taşınabilir sanat eserlerinin gelişmesine zemin hazırlamıştır.
- Sürekli yer değiştiren bir toplumda, büyük ve sabit sanat eserleri (örneğin heykeller, freskler) üretmek pratik değildir. Bu nedenle Türkler, yanlarında kolayca taşıyabilecekleri halı, kilim, keçe, metal işlemeciliği (takılar, silahlar), deri işlemeciliği gibi taşınabilir sanat eserleri geliştirmişlerdir. Bu eserler hem estetik hem de günlük kullanım açısından önemli olmuştur. Bu yargı doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, konargöçer yaşam tarzı toprak mülkiyetinin önemini artırmamış, aksine bu kavramın yerleşik toplumlardaki kadar gelişmesini engellemiştir.
Cevap C seçeneğidir.
