5. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 2

Bir öğrenci, bir pil, bir ampul ve iki bağlantı kablosu kullanarak bir elektrik devresi kurmak istiyor. Ampulün ışık vermesi için bağlantıların doğru yapılışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pilin bir kutbu ampulün bir ucuna, diğer kutbu ampulün diğer ucuna bağlanır.

B) Pilin bir kutbu ampulün bir ucuna bağlanır, diğer bağlantı kablosu kullanılmaz.

C) Pilin bir kutbu boşta kalır, diğer kutbu ampule bağlanır.

D) Ampulün iki ucu doğrudan birbirine bağlanır.

Bir elektrik devresinin çalışabilmesi, yani ampulün ışık verebilmesi için temel bir prensip vardır: Elektrik akımının kesintisiz bir döngü (kapalı devre) içinde akması gerekir. Bu döngü, güç kaynağından (pil) başlar, ampul gibi bir yüke (dirence) uğrar ve tekrar güç kaynağına geri döner. Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Pilin bir kutbu ampulün bir ucuna, diğer kutbu ampulün diğer ucuna bağlanır.

  Bu bağlantı şekli, elektrik akımının pilden çıkıp bir kablo aracılığıyla ampulün bir ucuna ulaşmasını, ampulün içindeki flamanı (teli) ısıtarak ışık vermesini sağlamasını ve ardından diğer kablo aracılığıyla ampulün diğer ucundan çıkıp tekrar pilin diğer kutbuna dönmesini sağlar. Böylece kesintisiz bir kapalı devre oluşur ve elektrik akımı döngüyü tamamlayarak ampulün ışık vermesini sağlar. Bu, doğru bağlantı şeklidir.

• B) Pilin bir kutbu ampulün bir ucuna bağlanır, diğer bağlantı kablosu kullanılmaz.

  Bu durumda, elektrik akımının pilden çıkıp ampule ulaşacağı bir yol olsa da, ampulden çıkıp pile geri döneceği bir yol yoktur. Devre açık kalır ve elektrik akımı döngüyü tamamlayamaz. Bu nedenle ampul ışık vermez.

• C) Pilin bir kutbu boşta kalır, diğer kutbu ampule bağlanır.

  Bu seçenek de B seçeneğine benzer şekilde devrenin açık kalmasına neden olur. Pilin sadece bir kutbu ampule bağlı olduğu için, elektrik akımının pilden çıkıp ampule ulaşması ve geri dönmesi için gerekli olan kapalı döngü oluşmaz. Ampul ışık vermez.

• D) Ampulün iki ucu doğrudan birbirine bağlanır.

  Bu bağlantı şeklinde bir güç kaynağı (pil) bulunmamaktadır. Ampulün ışık vermesi için enerjiye ihtiyacı vardır. Sadece ampulün uçlarını birbirine bağlamak, ona enerji sağlamaz ve dolayısıyla ampul ışık vermez. Ayrıca, bir güç kaynağına bağlı olsaydı bile, ampulün uçlarını doğrudan birbirine bağlamak, akımın ampulün içindeki flaman yerine kısa yoldan geçmesine neden olurdu (kısa devre), bu da ampulün ışık vermesini engellerdi.

Ampulün ışık vermesi için elektrik akımının pilden başlayıp ampulden geçerek tekrar pile dönen kapalı bir yol izlemesi şarttır. Bu koşulu sağlayan tek seçenek A seçeneğidir.

Cevap A seçeneğidir.