Aşağıdaki olaylardan hangisi maddenin ısı vererek hâl değiştirmesine örnek olarak gösterilebilir?
A) Yazın sıcak havada dondurmanın erimesi
B) Kışın dışarıda bırakılan suyun buz hâline gelmesi
C) Tenceredeki suyun kaynayarak buharlaşması
D) Güneş altında bekleyen buzun suya dönüşmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için maddelerin hâl değiştirirken çevreleriyle nasıl ısı alışverişinde bulunduğunu iyi anlamamız gerekiyor. Maddeler hâl değiştirirken ya çevrelerinden ısı alırlar ya da çevrelerine ısı verirler.
Sorumuz bizden "ısı vererek" hâl değiştiren bir olayı bulmamızı istiyor. Bu tür olaylar genellikle soğuma ve katılaşma (donma) veya gazdan sıvıya geçiş (yoğuşma) durumlarında gerçekleşir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yazın sıcak havada dondurmanın erimesi: Dondurma katı hâlden sıvı hâle geçerken (erirken) çevreden ısı alır. Çevrenin sıcaklığı dondurmanın erimesi için gerekli enerjiyi sağlar. Bu olay, maddenin ısı alarak hâl değiştirmesine örnektir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Kışın dışarıda bırakılan suyun buz hâline gelmesi: Su, sıvı hâlden katı hâle geçerken (donarken) çevresine ısı verir. Suyun donması için sıcaklığının düşmesi ve fazla ısısını dışarı atması gerekir. Bu olay, maddenin ısı vererek hâl değiştirmesine mükemmel bir örnektir.
- C) Tenceredeki suyun kaynayarak buharlaşması: Su, sıvı hâlden gaz hâle geçerken (buharlaşırken) çevreden (ocaktan) ısı alır. Kaynama, yoğun bir ısı alma sürecidir. Bu seçenek de doğru değildir.
- D) Güneş altında bekleyen buzun suya dönüşmesi: Buz, katı hâlden sıvı hâle geçerken (erirken) güneşten ısı alır. Bu durum, A seçeneğindeki dondurmanın erimesiyle aynı prensiptedir. Bu seçenek de doğru değildir.
Bu açıklamalar ışığında, aradığımız koşulu sağlayan tek olay B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
