Gergin bir yayda (veya telde) oluşturulan bir atmanın yayılma sürati, yayı oluşturan ortamın fiziksel özelliklerine bağlıdır. Bu durumu açıklayan temel bir formül bulunmaktadır.
- Atmanın Yayılma Sürati Formülü: Gergin bir yayda yayılan enine (transvers) bir atmanın sürati ($v$) aşağıdaki formülle ifade edilir: $v = \sqrt{\frac{F}{\mu}}$
- Formüldeki Terimlerin Açıklaması: Bu formülde $F$ yaydaki gerginlik kuvvetini (Newton) temsil eder. Yayın ne kadar gergin olduğunu gösterir. $\mu$ (mü) ise yayın birim uzunluk başına düşen kütlesi veya doğrusal yoğunluğudur (kg/m). Yay ne kadar kalın veya ağırsa, $\mu$ değeri o kadar büyük olur.
- I. Yayın gerginliğine (kuvvetine) bağlılık: Formülde gerginlik kuvveti ($F$) pay kısmında yer almaktadır. Bu, yaydaki gerginlik arttıkça atmanın yayılma süratinin de artacağı anlamına gelir. Yani, gerginlik ile sürat doğru orantılıdır (karekök içinde). Bu ifade doğrudur.
- II. Yayın birim uzunluk başına düşen kütlesine (yoğunluğuna) bağlılık: Formülde birim uzunluk başına düşen kütle ($\mu$) payda kısmında yer almaktadır. Bu, yayın birim uzunluk başına düşen kütlesi arttıkça (yani yay daha kalın veya ağır hale geldikçe) atmanın yayılma süratinin azalacağı anlamına gelir. Yani, birim uzunluk başına düşen kütle ile sürat ters orantılıdır (karekök içinde). Bu ifade de doğrudur.
- III. Atmanın genliğine bağlılık: Atmanın genliği, dalganın taşıdığı enerji miktarını etkiler ancak dalganın yayılma süratini etkilemez. Dalga sürati, genellikle sadece ortamın özelliklerine (gerginlik, yoğunluk gibi) bağlıdır, dalganın kendi özelliklerine (genlik, frekans gibi) bağlı değildir (bazı özel durumlar hariç, bu seviyede genlik sürati etkilemez). Formülde de genlik ile ilgili bir terim bulunmamaktadır. Bu ifade yanlıştır.
Bu analizlere göre, gergin bir yayda oluşturulan atmanın yayılma sürati, yayın gerginliğine (kuvvetine) ve yayın birim uzunluk başına düşen kütlesine (yoğunluğuna) bağlıdır.
Cevap C seçeneğidir.
