12. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 2. senaryo meb Test 1

Asetaldehit ($CH_3CHO$) ve aseton ($CH_3COCH_3$) bileşikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Her ikisi de karbonil grubu içerir.

B) Asetaldehit yükseltgenerek karboksilik asit oluşturabilir.

C) Aseton indirgenerek sekonder alkol oluşturabilir.

D) Asetaldehit Tollens ayıracı ile tepkime verirken, aseton vermez.

E) Her ikisi de primer alkollerin yükseltgenmesiyle elde edilir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, aldehit ve ketonların temel özelliklerini ve tepkimelerini anlamamız gerekiyor. Asetaldehit ($CH_3CHO$) bir aldehit, aseton ($CH_3COCH_3$) ise bir ketondur. Bu iki bileşik arasındaki farkları ve benzerlikleri inceleyerek doğru cevabı bulalım.

• A) Her ikisi de karbonil grubu içerir.

  Karbonil grubu, bir karbon atomunun bir oksijen atomuna çift bağ ile bağlı olduğu ($C=O$) yapıdır. Asetaldehit ($CH_3CHO$) bir aldehit olduğu için karbonil grubuna sahiptir. Aseton ($CH_3COCH_3$) da bir keton olduğu için karbonil grubuna sahiptir. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• B) Asetaldehit yükseltgenerek karboksilik asit oluşturabilir.

  Aldehitler, kolayca yükseltgenebilen bileşiklerdir. Yükseltgendiklerinde karşılık gelen karboksilik asitleri oluştururlar. Örneğin, asetaldehit ($CH_3CHO$) yükseltgenerek asetik asit ($CH_3COOH$) oluşturabilir. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• C) Aseton indirgenerek sekonder alkol oluşturabilir.

  Ketonlar, indirgenme tepkimesi vererek sekonder (ikincil) alkolleri oluştururlar. Örneğin, aseton ($CH_3COCH_3$) indirgenerek 2-propanol ($CH_3CH(OH)CH_3$) gibi bir sekonder alkol oluşturur. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• D) Asetaldehit Tollens ayıracı ile tepkime verirken, aseton vermez.

  Tollens ayıracı (amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi), aldehitleri ketonlardan ayırmak için kullanılan bir testtir. Aldehitler (asetaldehit gibi) Tollens ayıracı ile tepkimeye girerek gümüş aynası oluştururken, ketonlar (aseton gibi) bu tepkimeyi vermezler. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• E) Her ikisi de primer alkollerin yükseltgenmesiyle elde edilir.

  Bu ifade yanlıştır. Şöyle ki:

  • Primer (birincil) alkoller yükseltgendiğinde aldehitleri oluşturur. Örneğin, etanol ($CH_3CH_2OH$) yükseltgenerek asetaldehit ($CH_3CHO$) oluşturur. Yani asetaldehit primer alkolün yükseltgenmesiyle elde edilir.
  • Sekonder (ikincil) alkoller yükseltgendiğinde ketonları oluşturur. Örneğin, 2-propanol ($CH_3CH(OH)CH_3$) yükseltgenerek aseton ($CH_3COCH_3$) oluşturur. Yani aseton, sekonder alkolün yükseltgenmesiyle elde edilir, primer alkolün değil.

  Bu nedenle, her ikisinin de primer alkollerin yükseltgenmesiyle elde edildiğini söyleyen bu ifade yanlıştır.

Cevap E seçeneğidir.