Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda Türkiye'de nüfusun dağılışını etkileyen faktörleri ve bu faktörlerin iller üzerindeki etkilerini değerlendirmemiz isteniyor. Nüfus yoğunluğu, bir bölgedeki insan sayısının o bölgenin yüz ölçümüne bölünmesiyle bulunur. Dolayısıyla, nüfus yoğunluğunun az olması, o bölgede daha az insanın yaşaması veya bölgenin yüz ölçümünün çok büyük olması anlamına gelir. Türkiye'de nüfusun dağılışını etkileyen başlıca faktörleri hatırlayalım:
- Doğal Faktörler: İklim (ılıman iklimler tercih edilir), yer şekilleri (düz ve alçak alanlar tercih edilir, dağlık ve engebeli alanlar seyrek nüfusludur), su kaynakları, toprak verimliliği.
- Beşeri ve Ekonomik Faktörler: Sanayi, ticaret, tarım, ulaşım, turizm, eğitim ve sağlık hizmetleri, madencilik, idari fonksiyonlar.
Şimdi seçeneklerde verilen illeri bu faktörler açısından inceleyelim:
- A) İstanbul: Türkiye'nin en büyük şehri ve ekonomik merkezidir. Sanayi, ticaret, ulaşım, turizm ve eğitim gibi beşeri faktörler çok gelişmiştir. Ayrıca Marmara Bölgesi'nin ılıman iklimi ve uygun yer şekilleri de nüfusun yoğunlaşmasında etkilidir. Bu nedenle nüfus yoğunluğu çok yüksektir.
- B) Ankara: Türkiye'nin başkenti ve idari merkezidir. Sanayi, ticaret, eğitim ve sağlık hizmetleri gelişmiştir. İç Anadolu Bölgesi'nde yer almasına rağmen, başkent olması ve merkezi konumu sayesinde yoğun nüfusludur.
- C) İzmir: Ege Bölgesi'nin en büyük şehri ve önemli bir liman kentidir. Sanayi, ticaret, tarım (verimli Gediz Ovası), turizm ve ulaşım gelişmiştir. Akdeniz iklimi ve uygun yer şekilleri de nüfusun yoğunlaşmasında etkilidir. Bu nedenle nüfus yoğunluğu yüksektir.
- D) Hakkâri: Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir. Yer şekilleri oldukça dağlık ve engebelidir. İklimi karasal ve serttir, kışlar uzun ve soğuk geçer. Ekonomik faaliyetler (sanayi, ticaret) diğer büyük şehirlere göre oldukça sınırlıdır. Ulaşım imkanları kısıtlıdır. Bu olumsuz doğal ve beşeri faktörler nedeniyle nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının ve diğer seçeneklerdeki illerin çok altındadır.
- E) Bursa: Marmara Bölgesi'nde yer alan önemli bir sanayi ve tarım şehridir. İstanbul'a yakınlığı, verimli toprakları (Uludağ etekleri), ılıman iklimi ve gelişmiş sanayisi ile nüfus yoğunluğu yüksek illerimizdendir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, Hakkâri'nin dağlık ve engebeli arazi yapısı, sert iklim koşulları ve sınırlı ekonomik faaliyetleri, nüfusun yoğunlaşmasını engelleyen başlıca faktörlerdir. Bu nedenle, nüfus yoğunluğunun diğer illere göre daha az olması beklenir.
Cevap D seçeneğidir.
