$1960$ sonrası Türk dış politikası, sadece Kıbrıs ve AET ilişkileriyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda Ortadoğu ve Balkanlar gibi bölgesel dinamiklerle de şekillenmiştir. Bu dönemde Türkiye, komşu ülkelerle ilişkilerinde farklı yaklaşımlar sergilemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, $1960$ sonrası Türk dış politikasındaki bölgesel gelişmeler arasında gösterilemez?
A) Yunanistan ile Ege Adaları'nın statüsü ve kıta sahanlığı sorunlarının yaşanması.
B) Irak ile su sorunlarının gündeme gelmesi.
C) Ermenistan ile diplomatik ilişkilerin kurulması.
D) Bulgaristan'daki Türk azınlığın sorunlarının uluslararası platforma taşınması.
E) İran-Irak Savaşı'nda tarafsızlık politikasının izlenmesi.
1960 sonrası Türk dış politikası, çok boyutlu bir yapıya sahip olup, sadece Kıbrıs ve Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ilişkileriyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda Ortadoğu ve Balkanlar gibi yakın coğrafyalardaki gelişmelerle de yakından ilgilenmiştir. Bu dönemde Türkiye'nin komşu ülkelerle ilişkilerinde yaşanan önemli bölgesel gelişmeleri inceleyelim:
- A) Yunanistan ile Ege Adaları'nın statüsü ve kıta sahanlığı sorunlarının yaşanması: 1970'li yıllardan itibaren Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi'ndeki adaların silahlandırılması, kıta sahanlığı, hava sahası (FIR hattı) ve karasuları gibi konularda ciddi sorunlar yaşanmıştır. Bu sorunlar, 1960 sonrası Türk dış politikasının en önemli bölgesel gündem maddelerinden biri olmuştur.
- B) Irak ile su sorunlarının gündeme gelmesi: Fırat ve Dicle nehirlerinin Türkiye'den doğup Irak'a akması nedeniyle, özellikle Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında barajlar inşa etmesiyle birlikte, Irak ile su paylaşımı ve kullanımı konusunda zaman zaman gerginlikler yaşanmıştır. Bu durum, 1960 sonrası dönemde Ortadoğu politikasının önemli bir parçasıdır.
- C) Ermenistan ile diplomatik ilişkilerin kurulması: Türkiye, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1991 yılında Ermenistan'ın bağımsızlığını tanımıştır. Ancak, Ermenistan'ın Azerbaycan topraklarını işgali (Karabağ sorunu) ve tarihi meseleler nedeniyle Türkiye, Ermenistan ile diplomatik ilişkileri kurmamış ve 1993 yılından itibaren sınır kapısını kapatmıştır. Dolayısıyla, bu dönemde Ermenistan ile diplomatik ilişkilerin kurulması gibi bir gelişme yaşanmamıştır.
- D) Bulgaristan'daki Türk azınlığın sorunlarının uluslararası platforma taşınması: Soğuk Savaş döneminde, özellikle 1980'li yıllarda Bulgaristan'daki komünist rejim, Türk azınlığa yönelik asimilasyon politikaları uygulamıştır (isim değiştirme, dini ve kültürel yasaklar). Türkiye, bu insan hakları ihlallerini uluslararası platformlara taşımış ve 1989 yılında yaşanan büyük göç dalgasıyla birlikte bu sorunlar Türk dış politikasının önemli bir parçası haline gelmiştir.
- E) İran-Irak Savaşı'nda tarafsızlık politikasının izlenmesi: 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşı'nda Türkiye, her iki ülkeyle de komşu olması ve bölgesel istikrarı koruma amacıyla aktif bir tarafsızlık politikası izlemiştir. Bu politika, Türkiye'nin bölgedeki dengeleyici rolünü göstermiş ve 1960 sonrası Ortadoğu politikasının önemli bir unsuru olmuştur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Ermenistan ile diplomatik ilişkilerin kurulması, 1960 sonrası Türk dış politikasındaki bölgesel gelişmeler arasında gösterilemez. Aksine, bu dönemde ilişkiler kurulmamış ve sınır kapısı kapalı kalmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
