Göz doktoru miyop bir hastaya -2 diyoptri gücünde gözlük camı reçete ediyor. Bu camın türü ve özellikleri hakkında ne söylenebilir?
A) Yakınsak mercek, ince kenarlıBu soruyu çözmek için öncelikle miyopinin ne olduğunu, gözlük camlarının gücünün ne anlama geldiğini ve mercek türlerinin özelliklerini hatırlayalım.
Miyopi, gözün uzağı net görememesi durumudur. Miyop gözde, göze gelen paralel ışınlar retinanın (ağ tabaka) tam üzerine düşmek yerine, retinanın önünde bir noktada odaklanır. Bu durum, görüntünün bulanık görünmesine neden olur. Bu durumu düzeltmek için, ışınları dağıtarak (ıraksatarak) retinanın üzerine düşmesini sağlayacak bir mercek kullanılır. Işınları dağıtan merceklere ıraksak mercek denir.
Gözlük camının gücü ($P$) diyoptri ($D$) birimiyle ifade edilir ve merceğin odak uzaklığının ($f$) metre cinsinden tersidir: $P = \frac{1}{f}$.
Mercek gücünün işareti, merceğin türünü belirler:
Eğer merceğin gücü pozitif (+) ise, bu mercek ışınları bir noktada toplayan yakınsak (ince kenarlı) bir mercektir ve odak uzaklığı pozitiftir ($f > 0$).
Eğer merceğin gücü negatif (-) ise, bu mercek ışınları dağıtan ıraksak (kalın kenarlı) bir mercektir ve odak uzaklığı negatiftir ($f < 0$).
Soruda göz doktoru, hastaya $-2$ diyoptri ($P = -2 \, D$) gücünde gözlük camı reçete etmiştir. Gücün negatif olması, bu camın ışınları dağıtıcı özellikte, yani ıraksak bir mercek olduğunu açıkça gösterir.
Bu merceğin odak uzaklığını da hesaplayabiliriz: $f = \frac{1}{P} = \frac{1}{-2} = -0.5$ metre. Odak uzaklığının negatif olması da merceğin ıraksak olduğunu doğrular.
Iraksak mercekler, ışınları dağıtma özelliğine sahip oldukları için fiziksel yapıları da özeldir. Bu merceklerin kenarları ortasına göre daha kalındır. Bu nedenle kalın kenarlı mercek olarak da adlandırılırlar.
Şimdi elde ettiğimiz bilgileri seçeneklerle karşılaştıralım:
A) Yakınsak mercek, ince kenarlı: Yanlış. Yakınsak merceklerin gücü pozitiftir ve ince kenarlıdır.
B) Iraksak mercek, kalın kenarlı: Doğru. Gücü negatif olan mercekler ıraksaktır ve fiziksel olarak kalın kenarlıdır.
C) Düzlem cam, kalın: Yanlış. Düzlem camın gücü sıfırdır ve ışınları kırmaz.
D) İnce kenarlı, odak uzaklığı pozitif: Yanlış. Bu özellikler yakınsak merceklere aittir.
Yukarıdaki adımları takip ettiğimizde, miyop bir hastaya reçete edilen $-2$ diyoptri gücündeki gözlük camının ıraksak ve kalın kenarlı bir mercek olması gerektiğini anlıyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
