Atık yönetimi ile ilgili bir araştırma yapan Ece, aşağıdaki verileri topluyor:
- X atığı: pH = 7, biyolojik olarak parçalanabilir
- Y atığı: pH = 1, aşındırıcı özellikte
- Z atığı: pH = 13, yağlı yapıda
Buna göre hangi atık(lar) kesinlikle lavaboya dökülmemelidir?
Sevgili öğrenciler, atık yönetimi, hem çevremizi korumak hem de tesisatlarımızın ömrünü uzatmak için son derece önemlidir. Lavaboya dökülen her atık, kanalizasyon sistemine ve oradan da arıtma tesislerine veya doğrudan doğaya ulaşır. Bu nedenle, atıkların özelliklerini bilerek doğru şekilde bertaraf etmek büyük önem taşır. Şimdi Ece'nin topladığı verilere göre hangi atıkların lavaboya dökülmemesi gerektiğini adım adım inceleyelim:
Atıkların lavaboya dökülüp dökülemeyeceğini belirlerken aşağıdaki temel özelliklere dikkat etmeliyiz:
pH Değeri: pH, bir maddenin asitlik veya bazlık derecesini gösterir. pH $7$ nötrdür. pH $7$'den küçük değerler asidik, pH $7$'den büyük değerler ise baziktir. Çok düşük ($0-2$) veya çok yüksek ($12-14$) pH değerleri, maddenin kuvvetli asit veya baz olduğunu ve aşındırıcı olabileceğini gösterir.
Aşındırıcılık: Aşındırıcı maddeler, temas ettikleri yüzeylere (borular, tesisat) zarar verir ve kimyasal yanıklara neden olabilir.
Yağlı Yapı: Yağlar, soğuk suyla temas ettiğinde katılaşarak borularda birikinti ve tıkanıklık oluşturabilir.
Biyolojik Olarak Parçalanabilirlik: Bu özellik, atığın mikroorganizmalar tarafından daha kolay ayrıştırılabileceği anlamına gelir. Çevre için olumlu bir özelliktir ancak tek başına bir atığın lavaboya dökülüp dökülemeyeceğini belirlemez, özellikle diğer tehlikeli özellikler varsa.
Şimdi Ece'nin topladığı verilere göre her bir atığın lavaboya dökülüp dökülemeyeceğini inceleyelim:
X Atığı: pH = $7$ (nötr) ve biyolojik olarak parçalanabilir. Nötr olması ve parçalanabilirliği, bu atığın lavaboya dökülmesi durumunda borulara doğrudan zarar verme veya tıkanıklık yapma potansiyelinin diğerlerine göre daha düşük olduğunu gösterir. Bu atık, genellikle lavaboya dökülmesinde en az sakınca görülen türdür.
Y Atığı: pH = $1$ (çok asidik) ve aşındırıcı özellikte. Çok düşük pH değeri, bu atığın kuvvetli bir asit olduğunu ve boruları, tesisatı aşındırarak zarar vereceğini gösterir. Ayrıca, arıtma sistemlerine ve çevreye de zarar verebilir. Kesinlikle lavaboya dökülmemelidir.
Z Atığı: pH = $13$ (çok bazik) ve yağlı yapıda. Çok yüksek pH değeri, bu atığın kuvvetli bir baz olduğunu ve Y atığı gibi boruları aşındırabileceğini gösterir. Ayrıca, yağlı yapısı nedeniyle borularda birikerek ciddi tıkanıklıklara yol açabilir. Kesinlikle lavaboya dökülmemelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında:
Y atığı, kuvvetli asidik ve aşındırıcı yapısı nedeniyle lavaboya dökülmemelidir.
Z atığı, kuvvetli bazik ve yağlı yapısı nedeniyle lavaboya dökülmemelidir.
X atığı ise nötr ve biyolojik olarak parçalanabilir olduğu için lavaboya dökülmesinde diğerleri kadar büyük bir sakınca yoktur.
Bu değerlendirmelere göre, Y ve Z atıkları kesinlikle lavaboya dökülmemesi gereken atıklardır.
Cevap C seçeneğidir.
