Yazım kuralları LGS soruları Test 1

🎓 Yazım kuralları LGS soruları Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu "Yazım kuralları LGS soruları Test 1" testinde karşılaşabileceğiniz temel yazım kurallarını sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Testi çözmeden önce bu konuları tekrar gözden geçirmeniz, başarıya ulaşmanız için size büyük fayda sağlayacaktır.

📌 Büyük Harflerin Kullanımı

Türkçede bazı kelimeler, cümle içinde bulundukları yere veya özel bir anlam taşımalarına göre büyük harfle başlar. Bu kurallar, yazılı anlatımın doğruluğu için çok önemlidir.

• Cümleler her zaman büyük harfle başlar.
• Özel adlar (kişi adları, soyadları, yer adları, millet, dil, din, mezhep adları) büyük harfle başlar.

  Örnek: Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye, Türkçe, Müslümanlık
• Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.

  Örnek: Türk Dil Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı

• Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.

  Örnek: 29 Ekim 1923 Salı günü

• Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (aradaki "ve, ile, de, ki" gibi bağlaçlar küçük harfle yazılır).

  Örnek: Sinekli Bakkal, Milliyet Gazetesi
• Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen yer adları büyük harfle başlar.

  Örnek: Cumhuriyet Mahallesi, Taksim Meydanı, Atatürk Bulvarı

💡 İpucu: Özel adlardan sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, lakaplar ve meslek adları da büyük harfle başlar. (Örnek: Doktor Ayşe Hanım, Öğretmen Zeynep)

📌 "De/Da" Bağlacının ve "-de/-da" Ekinin Yazımı

"De/da"nın yazımı, LGS'de en çok karıştırılan konulardan biridir. Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı, ek olan "-de/-da" ise her zaman bitişik yazılır.

• Bağlaç olan "de/da": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, genellikle "bile, dahi" anlamı katar ve her zaman ayrı yazılır. "Te/ta" şekli yoktur.

  Örnek: Sen de gel. (Çıkar: Sen gel. Anlam bozulmadı.)

• Ek olan "-de/-da": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur, bulunma veya zaman anlamı katar ve her zaman bitişik yazılır. "Te/ta" şekli de vardır.

  Örnek: Kitaplarda indirim var. (Çıkar: Kitaplar indirim var. Anlam bozuldu.)

⚠️ Dikkat: Cümleden çıkarma kuralı, doğru yazımı bulmak için en pratik yoldur!

📌 "Ki" Bağlacının ve "-ki" Ekinin Yazımı

"Ki"nin yazımı da "de/da" gibi önemlidir ve sıkça karıştırılır. Bağlaç olan "ki" ayrı, ek olan "-ki" ise bitişik yazılır.

• Bağlaç olan "ki": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, genellikle iki cümleyi birbirine bağlar ve her zaman ayrı yazılır.

  Örnek: Duydum ki geliyormuşsun. (Çıkar: Duydum geliyormuşsun. Anlam bozulmadı.)

• Ek olan "-ki": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur. İki türü vardır:
  • İlgi eki olan "-ki": Bir ismin yerini tutar.

    Örnek: Benimki buradaymış. (Çıkar: Benim buradaymış. Anlam bozuldu.)

  • Sıfat yapan "-ki": Bir ismin niteliğini veya yerini belirtir.

    Örnek: Evdeki hesap. (Hangi hesap? Evdeki. Anlam bozuldu.)

💡 İpucu: "Sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki" kelimeleri istisna olarak bağlaç olmalarına rağmen bitişik yazılır (SOMBaHÇeM kuralı).

📌 "Mi" Soru Ekinin Yazımı

"Mi" soru eki, Türkçede her zaman ayrı yazılan tek ektir. Kendisinden sonra gelen ekler ise "mi"ye bitişik yazılır.

• "Mi" soru eki her zaman ayrı yazılır.

  Örnek: Geliyor musun? Okudun mu?

• Soru anlamı dışında pekiştirme veya zaman anlamı katmak için de kullanılsa ayrı yazılır.

  Örnek: Güzel mi güzel bir gün. Yağmur yağdı mı her yer ıslanır.

⚠️ Dikkat: "Mi"den sonra gelen şahıs ekleri "mi"ye bitişik yazılır. (Örnek: Geldin mi? / Geldin miydi?)

📌 Birleşik Kelimelerin Yazımı

İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan birleşik kelimelerin yazımı bazen kafa karıştırıcı olabilir.

• Bitişik yazılan birleşik kelimeler:
  • Ses düşmesi veya ses türemesi olanlar.

    Örnek: Kayıp olmak > kaybolmak, His etmek > hissetmek

  • Anlam kayması olanlar (kelimelerden en az biri veya her ikisi gerçek anlamını yitirmişse).

    Örnek: Aslanağzı (çiçek), Ayşekadın (fasulye), Mirasyedi (kişi)

  • Bazı kalıplaşmış kelimeler.

    Örnek: Başbakan, Kahvaltı, Gecekondu

• Ayrı yazılan birleşik kelimeler:
  • Kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelime gerçek anlamını koruyorsa.

    Örnek: Deniz yılanı, Yer elması, Ateş böceği

  • Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi yoksa.

    Örnek: Fark etmek, Yardım etmek, Arz etmek

  • Yer adları, iç-dış, alt-üst gibi kelimelerle kurulanlar.

    Örnek: İç Anadolu, Hafta içi, Su altı

💡 İpucu: Birleşik kelimelerin ayrı mı bitişik mi yazıldığını anlamanın en kolay yolu, kelimelerin bir araya geldiğinde anlamlarını koruyup korumadığına bakmaktır. Eğer kelimelerden biri veya ikisi de kendi anlamından uzaklaşıp yeni bir kavramı ifade ediyorsa genellikle bitişik yazılır.

📌 Sayıların Yazımı

Sayıların yazımında da belirli kurallar bulunur.

• Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır.

  Örnek: Üç yıl sonra, iki bin beş yüz kişi

• Saat, para tutarı, ölçü, istatistik verileri gibi durumlarda rakam kullanılır.

  Örnek: Saat 14.30'da, 5 kilogram, %20 indirim

• Üleştirme sayıları (paylaştırma) her zaman yazıyla yazılır.

  Örnek: İkişer, üçer, yüzer (Asla "2'şer" şeklinde yazılmaz!)

• Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek getirilir.

  Örnek: 3. (üçüncü), 5'inci (beşinci)

📌 Kısaltmaların Yazımı

Kısaltmaların doğru yazımı ve onlara getirilen ekler önemlidir.

• Kurum, kuruluş, ülke adları gibi büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir ve kesme işaretiyle ayrılır. Nokta kullanılmaz.

  Örnek: TDK'nin (Türk Dil Kurumu'nun değil, te-de-ke'nin), TBMM'ye (te-be-me-me'ye)

• Ölçü birimlerinin kısaltmalarına ek getirilirken kısaltmanın okunuşu esas alınır ve nokta kullanılmaz.

  Örnek: kg'dan (kilogramdan), cm'yi (santimetreyi)

• Bazı kelimelerin kısaltmalarında nokta kullanılır.

  Örnek: Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Mah. (Mahalle)

📝 Unutmayın, bu notlar sadece birer hatırlatmadır. Konuları tam anlamıyla öğrenmek için bol bol örnek incelemeli ve soru çözmelisiniz. Başarılar dilerim!