Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile Türkiye arasındaki iş birliği ve koordinasyonu sağlamak, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi anlaşmalarına uyumu denetlemekle görevli ulusal kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dışişleri Bakanlığı
B) Millî Savunma Bakanlığı
C) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK)
D) Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK)
Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye'nin nükleer enerji alanındaki ulusal yapılanmasını ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile olan ilişkilerini anlamamızı gerektiriyor. Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı, uluslararası alanda büyük önem taşıyan konulardır.
- Öncelikle, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), nükleer enerjinin güvenli, emniyetli ve barışçıl kullanımını teşvik eden ve nükleer silahların yayılmasını önleyen bağımsız bir uluslararası kuruluştur. Üye ülkelerle iş birliği yaparak nükleer faaliyetlerini denetler.
- Soru, Türkiye'de bu denetim ve iş birliğini sağlayan ulusal kuruluşu soruyor. Yani, IAEA ile doğrudan temas kuran, nükleer anlaşmalara uyumu denetleyen ve bu alandaki koordinasyonu yürüten kurumu bulmalıyız.
- A) Dışişleri Bakanlığı: Türkiye'nin dış politikasını yürüten ana kurumdur. Uluslararası anlaşmaların genel çerçevesini belirlese de, nükleer enerji alanındaki teknik denetim ve koordinasyondan doğrudan sorumlu değildir.
- B) Millî Savunma Bakanlığı: Ülkenin savunma ve güvenlik politikalarından sorumludur. Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusu dolaylı olarak savunma ile ilgili olsa da, IAEA ile teknik iş birliği ve denetim görevi bu bakanlığın doğrudan yetki alanında değildir.
- C) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK): Geçmişte Türkiye'nin nükleer enerji alanındaki ana düzenleyici ve denetleyici kurumu idi. IAEA ile olan ilişkileri ve nükleer anlaşmalara uyumu denetleme görevini yürütüyordu. Ancak, 2018 yılında yapılan yasal düzenlemelerle TAEK kapatılarak görev ve yetkileri başka kurumlara devredilmiştir. Bu nedenle, güncel durumda doğru cevap değildir.
- D) Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK): 2018 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü (BOREN) ve Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) bünyesindeki bazı araştırma görevleri tek çatı altında toplanarak TENMAK kurulmuştur. TENMAK, nükleer enerji alanında araştırma, geliştirme faaliyetlerinin yanı sıra, TAEK'in uluslararası ilişkiler ve IAEA ile iş birliği gibi görevlerini de devralmıştır. Bu bağlamda, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi anlaşmalarına uyumu denetlemek ve IAEA ile koordinasyonu sağlamakla görevli ulusal kuruluş günümüzde TENMAK'tır.
Cevap D seçeneğidir.
