Hücre döngüsünün kontrol noktalarından biri olan ve sitokinez başlangıcını düzenleyen protein kompleksi aşağıdakilerden hangisidir?
A) MPF (Matürasyon Promove Eden Faktör)
B) APC/C (Anafazı Promove Eden Kompleks/Siklozom)
C) CDK (Sikline Bağımlı Kinaz)
D) p53 proteini
Hücre döngüsü, bir hücrenin büyümesi, DNA'sını kopyalaması ve ikiye bölünmesi sürecidir. Bu süreç, doğru bir şekilde ilerlemesini sağlamak için sıkı kontrol noktaları tarafından düzenlenir. Sorumuz, sitokinez başlangıcını düzenleyen protein kompleksini sormaktadır.
- Hücre Döngüsü Kontrol Noktaları: Hücre döngüsü, belirli noktalarda "dur" veya "devam et" sinyalleri veren kontrol noktalarına sahiptir. Bu noktalar, hücrenin bir sonraki aşamaya geçmeden önce tüm görevleri doğru bir şekilde tamamladığından emin olur.
- Sitokinez Nedir?: Sitokinez, mitozun son aşamasıdır ve hücrenin sitoplazmasının ikiye bölünerek iki ayrı yavru hücre oluşturması sürecidir. Bu süreç, anafazın tamamlanmasının ardından başlar.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) MPF (Matürasyon Promove Eden Faktör): MPF, Siklin B ve CDK1'den oluşan bir komplekstir. Mitoza (M fazı) girişi tetikleyen ve mitozun erken aşamalarını (profaz, metafaz) düzenleyen anahtar bir faktördür. Ancak sitokinez başlangıcını doğrudan tetiklemek yerine, MPF'nin inaktivasyonu sitokinezin başlaması için gereklidir.
- B) APC/C (Anafazı Promove Eden Kompleks/Siklozom): APC/C, bir E3 ubikuitin ligazdır. Görevi, belirli proteinleri (örneğin, securin ve mitotik siklinler, yani Siklin B) ubikuitin ile işaretleyerek proteazomda yıkılmalarını sağlamaktır.
- APC/C'nin securin'i yıkması, separaz enziminin serbest kalmasını ve kardeş kromatitleri bir arada tutan kohezin proteinini kesmesini sağlar. Bu, anafazın başlaması için kritik öneme sahiptir.
- APC/C'nin mitotik siklinleri (Siklin B) yıkması, MPF aktivitesinin düşmesine neden olur. MPF aktivitesinin düşmesi, hücrenin mitozdan çıkması ve sitokinezin başlaması için zorunludur. Dolayısıyla, APC/C, anafaz ve sitokinez başlangıcını düzenleyen merkezi bir komplekstir.
- C) CDK (Sikline Bağımlı Kinaz): CDK'lar, siklin adı verilen proteinlere bağlanarak aktif hale gelen enzimlerdir. Hücre döngüsünün farklı aşamalarını ilerletmek için hedef proteinleri fosforilasyon yoluyla düzenlerler. MPF'nin bir bileşeni olsalar da, sitokinez başlangıcını doğrudan düzenleyen kompleks değillerdir; aksine, sitokinez için CDK aktivitesinin azalması gerekir.
- D) p53 proteini: p53, bir tümör baskılayıcı proteindir. DNA hasarı gibi stres durumlarında hücre döngüsünü durdurarak veya apoptozu (programlı hücre ölümü) tetikleyerek genom bütünlüğünü korur. Sitokinez başlangıcının doğrudan bir düzenleyicisi değildir.
- Sonuç: Sitokinez başlangıcı, mitotik CDK aktivitesinin (MPF) inaktivasyonu ile yakından ilişkilidir. Bu inaktivasyon, mitotik siklinlerin (Siklin B) APC/C tarafından yıkılmasıyla gerçekleşir. Bu nedenle, sitokinez başlangıcını düzenleyen anahtar protein kompleksi APC/C'dir.
Cevap B seçeneğidir.
