Sevgili öğrenciler,
Bu soru, bitki hücrelerinde hücre bölünmesinin son aşaması olan sitokinezin önemli bir özelliğini anlamamızı istiyor. Bitki hücrelerinde sitokinez, hayvan hücrelerinden farklı bir mekanizma ile gerçekleşir. Şimdi adım adım bu süreci inceleyelim:
- Bitki Hücrelerinde Sitokinez: Hayvan hücrelerinde sitokinez, hücre zarının içeri doğru boğumlanmasıyla (cleavage furrow) gerçekleşirken, bitki hücrelerinde sert hücre çeperi bu boğumlanmaya izin vermez. Bu nedenle, bitki hücreleri yeni bir hücre çeperi oluşturarak bölünür.
- Hücre Plağı Oluşumu: Mitozun anafaz ve telofaz evrelerinde, Golgi aygıtından gelen veziküller (kesecikler) hücrenin ekvator düzleminde (ortasında) toplanır. Bu veziküller, hücre çeperi materyallerini (selüloz, pektin vb.) içerir.
- Hücre Plağının Büyüme Yönü: Bu veziküller birleşerek ortada bir hücre plağı (cell plate) oluşturmaya başlar. Soru da tam olarak bu plağın büyüme yönünü soruyor: "oluşum merkezinden hücre çeperine doğru büyümesi". Yani, hücre plağı merkezden dışarıya, mevcut hücre çeperlerine doğru genişler.
- Santrifügal Büyüme: Merkezden dışarıya doğru olan bu büyüme şekline santrifügal büyüme denir. "Santrifügal" kelimesi, "merkezden kaçan" veya "merkezden uzaklaşan" anlamına gelir. Tıpkı bir santrifüj makinesinin maddeleri merkezden dışarıya doğru savurması gibi düşünebilirsiniz.
- A) Boğumlanma: Bu, hayvan hücrelerinde sitokinezin gerçekleşme şeklidir. Hücre zarı içeri doğru çökerek iki yeni hücre oluşturur. Bitki hücreleri için geçerli değildir.
- B) Füzyon: Genel bir birleşme veya kaynaşma terimidir. Hücre plağının oluşumu sırasında veziküllerin füzyonu gerçekleşir ancak bu, plağın büyüme yönünü tanımlayan bir terim değildir.
- C) Sentripetal büyüme: "Sentripetal" kelimesi, "merkeze doğru" veya "merkeze yönelen" anlamına gelir. Eğer hücre plağı dışarıdan içeriye doğru büyüseydi bu terim kullanılırdı. Ancak bitki hücrelerinde durum tam tersidir.
Bu bilgiler ışığında, bitki hücrelerinde hücre plağının merkezden dışarıya doğru büyümesi sürecine santrifügal büyüme adı verilir.
Cevap D seçeneğidir.
