8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, haber kipinin duyulan geçmiş zamanı ile çekimlenmiştir?
A) Dün akşam konsere gitmişler.
B) Her pazar ailece pikniğe gideriz.
C) Yarın toplantıya katılacağım.
D) Şu anda yemek yapıyorum.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden fiilin haber kiplerinden "duyulan geçmiş zaman" ile çekimlendiği cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "haber kipleri" ve "duyulan geçmiş zaman" kavramlarını hatırlayalım:
- Haber Kipleri (Bildirme Kipleri): Bir eylemin ne zaman yapıldığını (şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman, görülen geçmiş zaman, duyulan geçmiş zaman) bildiren kiplerdir.
- Duyulan Geçmiş Zaman (Öğrenilen/Miş'li Geçmiş Zaman): Eylemin geçmişte yapıldığını başkasından duyma, öğrenme veya sonradan fark etme anlamı katan zaman kipidir. Fiil kök veya gövdesine "-mış, -miş, -muş, -müş" ekleri getirilerek oluşturulur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Dün akşam konsere gitmişler.
- Bu cümlede fiil "gitmişler"dir.
- Fiilin kökü "git-"tir. Üzerine gelen "-miş" eki, duyulan geçmiş zaman ekidir. "-ler" ise üçüncü çoğul şahıs ekidir.
- Cümle, konsere gitme eyleminin geçmişte gerçekleştiğini ve bu durumun başkasından duyulduğunu veya sonradan fark edildiğini ifade eder. Bu nedenle fiil, duyulan geçmiş zaman ile çekimlenmiştir.
- B) Her pazar ailece pikniğe gideriz.
- Bu cümlede fiil "gideriz"dir.
- Fiilin kökü "git-"tir. Üzerine gelen "-er" eki, geniş zaman ekidir. "-iz" ise birinci çoğul şahıs ekidir.
- Cümle, her zaman yapılan bir eylemi anlattığı için fiil geniş zaman ile çekimlenmiştir.
- C) Yarın toplantıya katılacağım.
- Bu cümlede fiil "katılacağım"dır.
- Fiilin kökü "katıl-"dır. Üzerine gelen "-acak" eki, gelecek zaman ekidir. "-ım" ise birinci tekil şahıs ekidir.
- Cümle, gelecekte yapılacak bir eylemi anlattığı için fiil gelecek zaman ile çekimlenmiştir.
- D) Şu anda yemek yapıyorum.
- Bu cümlede fiil "yapıyorum"dır.
- Fiilin kökü "yap-"tır. Üzerine gelen "-yor" eki, şimdiki zaman ekidir. "-um" ise birinci tekil şahıs ekidir.
- Cümle, şu an devam eden bir eylemi anlattığı için fiil şimdiki zaman ile çekimlenmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, A seçeneğindeki "gitmişler" fiilinin duyulan geçmiş zaman kipiyle çekimlendiği açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
