6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül kaldırılırsa cümlenin anlamı değişir?
A) Yaşlı, kadına yerini verdi.Bu soruda, virgülün cümledeki anlam karışıklığını giderme görevini anlamamız gerekiyor. Türkçede bazı kelimeler hem isim (özne olabilir) hem de sıfat (bir ismi niteleyebilir) olarak kullanılabilir. İşte bu durumlarda virgül, kelimenin görevini netleştirerek anlamın değişmesini engeller.
Virgülle: Burada "Yaşlı" kelimesi cümlenin öznesidir. Yani, yaşlı bir kişi (bir adam, bir kadın fark etmez) kadına yerini vermiştir.
Virgülsüz: "Yaşlı kadına yerini verdi." şeklinde okuduğumuzda, "yaşlı" kelimesi "kadın" kelimesinin sıfatı olur. Cümlenin öznesi ise gizli bir "o" (o kişi) olur. Yani, "o kişi yaşlı kadına yerini verdi" anlamı ortaya çıkar.
Gördüğünüz gibi, virgül kaldırıldığında cümlenin hem öznesi (kimin yer verdiği) hem de yer verilen kişi (kadın mı, yaşlı kadın mı) tamamen değişiyor. Bu, çok büyük ve köklü bir anlam değişikliğidir.
Virgülle: "O" kelimesi zamir olarak özne görevindedir. Yani, "o kişi" (bir erkek, bir kadın veya bir varlık) filmi daha önce izlemişti.
Virgülsüz: "O filmi daha önce izlemişti." şeklinde okuduğumuzda, "o" kelimesi "film" kelimesinin işaret sıfatı olur. Yani, "o filmi" (şu filmi) anlamı ortaya çıkar. Cümlenin öznesi ise gizli bir "o" (o kişi), "ben" veya "sen" olabilir.
Burada da anlam değişir. "O" zamiri, "o" sıfatına dönüşerek cümlenin öznesini ve nesnesini etkiler.
Virgülle: "Bu" kelimesi zamir olarak özne görevindedir. Yani, "bu şey" veya "bu kişi" soruyu çözebilir mi? (Anlamsal olarak biraz garip bir kullanım olsa da dilbilgisel olarak mümkündür.)
Virgülsüz: "Bu soruyu çözebilir misin?" şeklinde okuduğumuzda, "bu" kelimesi "soru" kelimesinin işaret sıfatı olur. Yani, "şu soruyu" anlamı ortaya çıkar. Cümlenin öznesi ise gizli "sen" olur.
Burada da anlam değişir. "Bu" zamiri, "bu" sıfatına dönüşerek cümlenin öznesini ve nesnesini etkiler.
Virgülle: "Küçük" kelimesi cümlenin öznesidir. Yani, küçük olan bir kişi (çocuk, hayvan vb.) kardeşini parka götürmüştür.
Virgülsüz: "Küçük kardeşini parka götürdü." şeklinde okuduğumuzda, "küçük" kelimesi "kardeş" kelimesinin sıfatı olur. Yani, "o kişi küçük kardeşini parka götürdü" anlamı ortaya çıkar. Cümlenin öznesi ise gizli bir "o" olur.
Burada da anlam değişir. "Küçük" ismi, "küçük" sıfatına dönüşerek cümlenin öznesini ve nesnesini etkiler.
Tüm seçeneklerde virgül kaldırıldığında anlam değişimi yaşanır. Ancak A seçeneğindeki değişim, hem öznenin (kimin yer verdiği) hem de eylemden etkilenen varlığın (kime yer verildiği) tamamen farklılaşması açısından en belirgin ve klasik örnektir. "Yaşlı" kelimesinin tek başına özne olması ile "yaşlı kadın" tamlamasının bir bütün olarak dolaylı tümleç olması arasındaki fark, cümlenin ana anlamını kökten değiştirir.
Cevap A seçeneğidir.
